Đi trại đông ở nước lạnh, con cần mặc theo ba lớp: lớp trong giữ khô (áo giữ nhiệt, không phải cotton dày), lớp giữa giữ ấm (áo nỉ, áo lông cừu nhân tạo), lớp ngoài chắn gió và nước (áo khoác có mũ), kèm mũ len, găng tay, khăn quàng, tất ấm và giày đế chống trơn. Mặc nhiều lớp mỏng ấm hơn và tiện hơn một chiếc áo thật dày, vì con cởi bớt được khi vào lớp có sưởi.
Trẻ lớn lên ở miền Nam hoặc vùng ấm thường chưa từng mặc đồ mùa đông thật, nên chuẩn bị đồ ấm cho trại đông là chuyện của cả phụ huynh lẫn con: chọn đúng loại, mặc thử đủ lớp, tập kéo khoá, đeo găng. Bài này nói về hành trang; chuyện cơ thể thích nghi với lạnh và ngày ngắn đã có bài riêng trong danh mục mùa đi.
Vì sao ba lớp mỏng tốt hơn một áo thật dày
Cái lạnh làm trẻ khó chịu nhất không phải lúc đứng ngoài trời, mà lúc chuyển qua lại giữa ngoài trời và trong nhà. Lớp học, nhà ăn, ký túc xá ở nước lạnh thường có sưởi khá ấm. Con mặc một áo phao thật dày vào lớp sẽ vã mồ hôi, cởi ra thì chỉ còn áo mỏng bên trong, rồi ra sân lại lạnh với áo đã ướt. Ba lớp mỏng cho phép con điều chỉnh theo từng chỗ.
Lớp trong cùng nên là áo giữ nhiệt bằng sợi tổng hợp hoặc len mịn, ôm vừa người, đẩy mồ hôi ra ngoài. Cotton giữ ẩm, ướt là lạnh, nên không hợp làm lớp sát da trong ngày hoạt động nhiều. Lớp giữa là áo nỉ, áo lông cừu nhân tạo hoặc áo len, giữ không khí ấm quanh người. Lớp ngoài cùng là áo khoác chắn gió, chống thấm nước, có mũ.
Quần cũng theo nguyên tắc tương tự nhưng gọn hơn: một quần giữ nhiệt mỏng bên trong, một quần dài dày vừa phải bên ngoài. Với trại có hoạt động trên tuyết, cần thêm quần chống thấm mặc ngoài; nhiều trại cho thuê hoặc mượn bộ đồ trượt tuyết, nên hỏi trước để không mua phí.
Danh sách đồ ấm gợi ý cho hai đến bốn tuần
Số lượng trong bảng dành cho trại có giặt đồ hằng tuần, nhiệt độ ban ngày quanh mức lạnh của mùa đông ôn đới. Trại ở vùng có tuyết dày hoặc nhiệt độ xuống sâu sẽ có danh sách riêng từ đơn vị tổ chức.
| Món đồ | Số lượng gợi ý | Ghi chú khi chọn |
|---|---|---|
| Áo giữ nhiệt dài tay | 3 đến 4 cái | Ôm vừa, không cotton; mặc thay áo lót mỗi ngày |
| Quần giữ nhiệt | 2 đến 3 cái | Mỏng, co giãn, mặc vừa trong quần dài |
| Áo nỉ, áo len, áo lông cừu nhân tạo | 2 đến 3 cái | Có khoá kéo trước để cởi nhanh trong lớp |
| Áo khoác ngoài | 1 cái | Chắn gió, chống thấm, có mũ; dài qua mông giữ ấm lưng |
| Quần dài dày | 3 đến 4 cái | Quần thể thao lót nỉ hoặc quần kaki dày |
| Mũ len, khăn quàng hoặc khăn ống | Mỗi loại 1 đến 2 cái | Khăn ống an toàn hơn khăn dài cho trẻ nhỏ khi chơi |
| Găng tay | 2 đôi | Một đôi mỏng dùng điện thoại được, một đôi dày chống nước |
| Tất ấm | 7 đôi trở lên | Len pha hoặc sợi giữ nhiệt; thêm một đôi dày để ngủ |
| Giày | 1 đôi giày ấm, 1 đôi giày trong nhà | Đế có rãnh chống trơn, cổ cao nếu có tuyết |
Dán tên vào găng tay, mũ, khăn trước tiên: đây là những món trẻ để quên nhiều nhất ở trại đông, và chúng trông giống nhau đến mức quản sinh khó trả đúng chủ.
Áo khoác ngoài: món đáng đầu tư nhất
Nếu ngân sách có hạn, hãy dồn vào chiếc áo khoác ngoài. Áo khoác tốt giữ ấm nhờ chắn gió và có lớp bông, lông vũ hoặc sợi tổng hợp đủ dày. Áo khoác thời trang mỏng mua ở Việt Nam cho mùa lạnh miền Bắc thường đủ cho trại ở vùng ấm hơn như miền nam nước Úc mùa đông, nhưng không đủ cho những nơi có tuyết như Bắc Mỹ, Bắc Âu, Hàn Quốc hay miền bắc Nhật Bản.
Khi thử áo cho con, cho con mặc sẵn lớp giữa bên trong, rồi giơ tay qua đầu, cúi người, ngồi xuống. Áo không được hở lưng, không được bó nách. Mũ áo nên che được tai khi kéo lên. Khoá kéo phải đủ to để con kéo bằng găng tay; khoá nhỏ xíu là điểm hỏng phổ biến khi trẻ vội.
Áo khoác dày chiếm nhiều chỗ trong va li, nên nhiều gia đình cho con mặc luôn áo khoác lúc lên máy bay. Đây là mẹo hay: vừa đỡ chỗ, vừa sẵn áo ấm khi bước ra khỏi sân bay. Riêng áo lông vũ có thể ép trong túi hút chân không để vào va li, nhưng nên giũ phồng lại ngay khi đến nơi.
Giày, tất và đôi bàn chân của con
Bàn chân lạnh và ướt là lý do hàng đầu làm trẻ khó chịu ở trại đông. Giày cần đế dày có rãnh để không trượt trên lối đi đóng băng mỏng, mũ giày chống thấm để không ướt khi dẫm tuyết tan. Giày thể thao vải lưới mát mẻ dùng ở Việt Nam thấm nước rất nhanh, chỉ hợp để mang trong nhà thi đấu.
Chọn giày rộng hơn nửa cỡ so với giày thường ngày của con, vì con sẽ đi tất dày. Mua sớm và cho con đi ở nhà ít nhất một tuần với tất dày để giày mềm và để con báo chỗ cấn. Một đôi giày trong nhà nhẹ, đế mềm giúp con thay khi vào ký túc xá, vì nhiều trường không cho đi giày ngoài trời vào phòng.
Tất ấm là thứ nên mang dư. Tất ướt phải thay ngay, và trẻ thường ướt tất nhiều lần trong ngày nếu chơi ngoài trời. Dặn con: chân lạnh, tê, đổi màu thì báo người lớn ngay, đừng cố chơi tiếp. Đây là kiến thức an toàn cơ bản ở các trại vùng lạnh và quản sinh sẽ nhắc lại, nhưng con nghe trước từ cha mẹ thì nhớ lâu hơn.
Mặc gì trên máy bay và lúc quá cảnh
Chuyến bay từ Việt Nam đến các nước lạnh thường dài, có khi phải quá cảnh ở một sân bay khác. Trong khoang máy bay, nhiệt độ được giữ mát, con ngồi yên nhiều giờ nên dễ thấy lạnh. Lúc rời Việt Nam trời còn nóng, lúc ra khỏi sân bay đích có thể đã gần mức đóng băng. Bộ đồ trên máy bay vì thế phải mặc được ở cả hai đầu.
Cách làm nhiều đoàn dùng là cho con mặc áo giữ nhiệt mỏng và quần dài thoải mái từ nhà, áo nỉ có khoá kéo bên ngoài, ôm áo khoác dày trên tay khi qua cửa an ninh. Mũ len, găng mỏng và khăn ống để sẵn trong túi xách tay, cùng một đôi tất dày để thay khi ngủ trên máy bay. Khi máy bay hạ cánh, con chỉ cần mặc áo khoác, đội mũ, đeo găng là sẵn sàng bước ra ngoài.
Đừng cho con mặc giày đi tuyết cổ cao trên chặng bay dài nếu có thể tránh; chân sẽ nóng và khó tháo ra qua cửa an ninh. Một đôi giày thể thao kín, đế chống trơn là đủ cho đoạn từ sân bay lên xe, giày ấm có thể nằm trong va li và thay khi về đến trại.
Ngủ ấm ở ký túc xá mùa đông
Phần lớn ký túc xá ở nước lạnh có sưởi, nhưng mức ấm trong phòng không giống nhau và thường giảm vào đêm khuya theo lịch của toà nhà. Trẻ quen ngủ với quạt hoặc máy lạnh ở Việt Nam có khi lại thấy phòng sưởi quá khô và nóng, có khi thấy lạnh chân lúc gần sáng. Một bộ đồ ngủ dài tay dày vừa phải và một đôi tất ngủ là đủ để con tự điều chỉnh.
Chăn gối thường do trại cung cấp; hiếm trại yêu cầu học sinh tự mang túi ngủ, trừ khi có chuyến cắm trại qua đêm. Hỏi trước để biết có cần mang túi ngủ hay không, vì túi ngủ mùa đông chiếm rất nhiều chỗ trong va li. Nếu cần, nhiều đơn vị cho thuê hoặc mượn tại chỗ.
Không khí sưởi khô dễ làm trẻ chảy máu cam nhẹ, khô họng, ngứa da. Một bình nước để đầu giường, kem dưỡng da và son dưỡng môi giúp con dễ chịu hơn. Nếu con có tiền sử hen hoặc dị ứng, báo trại và mang đủ thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ trước chuyến đi.
Mua ở Việt Nam hay mua ở nước đến
Đồ giữ nhiệt mỏng, áo nỉ, mũ len, găng mỏng mua ở Việt Nam dễ và vừa túi tiền, nhất là ở các thành phố miền Bắc vào mùa thu. Ở miền Nam, lựa chọn ít hơn nhưng vẫn có ở cửa hàng đồ thể thao, đồ du lịch và trên sàn thương mại điện tử. Ưu điểm của việc mua ở nhà là con thử được, giặt trước được, quen đồ trước khi đi.
Áo khoác cho vùng tuyết, giày đi tuyết và găng chống nước thì ở nước lạnh có nhiều lựa chọn đúng chuẩn hơn. Một số gia đình chọn cho con mặc áo khoác vừa đủ ấm lúc bay, rồi để trưởng đoàn đưa đoàn đi mua đồ ấm vào ngày đầu. Cách này chỉ ổn khi đơn vị tổ chức xác nhận có lịch đi mua sắm ngay khi đến, và con không phải ra ngoài trời lạnh trước buổi mua sắm đó.
Một lựa chọn nữa là mượn. Đồ trượt tuyết, áo khoác dày của anh chị họ hay bạn bè từng đi nước lạnh thường chỉ mặc vài lần và còn rất tốt. Với chuyến đi hai, ba tuần, mượn đồ là cách hợp lý, miễn là đồ vừa người con và còn chống thấm.
Xếp đồ ấm vào va li và mang về
Đồ mùa đông chiếm chỗ gấp đôi đồ mùa hè. Túi hút chân không hoặc túi nén có khoá kéo giúp giảm đáng kể thể tích áo nỉ, áo len. Đồ giữ nhiệt mỏng cuộn tròn nhét vào giày. Găng, mũ, khăn gom vào một túi lưới riêng để con lấy ra một lần là đủ bộ.
Chiều về, áo khoác và đồ dày lại phải nằm vừa va li, cộng thêm quà. Nhắc con mặc áo khoác lên máy bay lần nữa, và chừa chỗ trong va li từ lượt đi. Sau chuyến đi, đồ ấm nên giặt, phơi khô hẳn và cất trong túi kín có gói hút ẩm, vì khí hậu nồm ẩm ở Việt Nam làm đồ len, đồ lông dễ mốc nếu để cả năm.
Trưởng đoàn của Du Học Ngắn Hạn thường gửi danh sách đồ ấm theo nhiệt độ trung bình của nơi trại đóng, kèm gợi ý món nào nên mua ở nhà, món nào mua tại chỗ; phụ huynh có thể xin trước khi bắt đầu sắm đồ để không mua thừa.
Câu hỏi thường gặp
Con chỉ đi trại đông hai tuần, có cần mua áo khoác mới không?
Không nhất thiết. Nếu nhà có áo khoác chắn gió đủ dày cho nơi đến, mặc thêm lớp giữa và giữ nhiệt là được. Mượn áo của người quen cũng ổn với chuyến ngắn. Chỉ nên mua mới khi đi vùng có tuyết dày và đồ sẵn có không chống thấm.
Áo giữ nhiệt có cần loại đắt tiền không?
Không cần loại đắt. Áo giữ nhiệt phổ thông bằng sợi tổng hợp, ôm vừa người, không bị ngứa là đủ cho trẻ đi trại. Quan trọng là chất liệu không phải cotton dày và con mặc thấy dễ chịu cả ngày, vì con sẽ mặc nó gần như mọi lúc.
Trẻ có hay bị nóng quá khi mặc nhiều lớp không?
Có, nhất là khi vào lớp có sưởi hay chạy nhảy. Đó là lý do mặc nhiều lớp mỏng thay vì một lớp dày: con cởi áo khoác và lớp giữa ra được. Dạy con nhận biết mình đổ mồ hôi thì cởi bớt, đừng để áo trong ướt rồi ra ngoài trời.
Có cần kem dưỡng da, son dưỡng môi cho trại đông không?
Nên mang. Không khí lạnh và sưởi trong nhà làm da khô, môi nứt, tay nẻ nhanh, nhất là với trẻ quen khí hậu ẩm. Một tuýp kem dưỡng tay và một thỏi son dưỡng nhỏ nằm trong túi áo khoác giúp con đỡ khó chịu suốt chuyến đi.
Giày đi tuyết có cần cổ cao không?
Nếu trại có hoạt động trên tuyết hoặc lối đi có tuyết đọng, giày cổ cao chống thấm giúp tuyết không lọt vào tất. Nếu chỉ đi trong thành phố đã dọn tuyết, giày cổ thấp chống thấm có đế chống trơn là đủ. Hỏi trại về hoạt động cụ thể trước khi mua.
Đồ trượt tuyết có phải tự mang không?
Nhiều trại hoặc khu trượt tuyết cho thuê ván, giày trượt, mũ bảo hiểm và đôi khi cả bộ quần áo trượt. Gia đình nên hỏi đơn vị tổ chức thứ gì đã có sẵn, thứ gì phải tự mang. Găng tay chống nước, tất dày và kính chống chói thường vẫn nên tự chuẩn bị.