Phần lớn trại tiếng Anh nội trú ở Philippines dành một khung buổi chiều, sau các tiết học, cho thể thao có người hướng dẫn: bơi, bóng rổ, bóng đá, cầu lông, tennis, đôi khi có nhảy, yoga hay võ. Giờ thể thao vừa giúp các con xả mệt sau nhiều giờ nghe tiếng Anh, vừa là nơi các con kết bạn với bạn nước ngoài nhanh nhất, vì trên sân ai cũng hiểu luật mà không cần nói giỏi.
Nắng gắt buổi trưa và những cơn mưa rào buổi chiều của mùa hè Philippines khiến giờ thể thao ở đây có những điều cần biết riêng. Bài này mô tả các môn hay gặp, những điểm an toàn cha mẹ nên hỏi, cách giúp con chịu được nắng nóng và lựa chọn cho con không mê thể thao.
Giờ thể thao nằm ở đâu trong ngày
Lịch hay gặp là học cả buổi sáng, sau bữa trưa học thêm vài tiết, rồi khoảng giữa chiều chuyển sang thể thao trong một đến hai tiếng, trước khi tắm rửa và ăn tối. Chọn khung giờ này không ngẫu nhiên: buổi trưa nắng gắt nhất là lúc các con ngồi trong phòng học, còn khi nắng dịu dần thì ra sân.
Nhiều trại cho các con chọn môn theo tuần hoặc theo đợt, mỗi môn có một huấn luyện viên hoặc nhân viên phụ trách. Có trại xoay vòng để con nào cũng thử nhiều môn. Có trại tổ chức giải đấu nhỏ giữa các đội vào cuối tuần hay cuối khoá, mỗi đội trộn nhiều quốc tịch.
Thể thao ở trại là phần bắt buộc của lịch, nghĩa là các con không được về phòng nằm trong giờ đó trừ khi ốm hoặc có lý do được chấp nhận. Lý do không chỉ là sức khoẻ: đây là khung giờ người lớn trông được tất cả các con cùng lúc ở một nơi, thay vì để rải rác trong ký túc xá.
Sau giờ thể thao, các con thường có khoảng nghỉ ngắn để tắm và thay đồ trước bữa tối. Con nào chậm chạp ở khâu này sẽ hay bị trễ giờ ăn, nên tập tắm nhanh ở nhà là có ích.
Các môn hay gặp và điều nên biết
Cơ sở mỗi trại một khác. Bảng dưới gom các môn thường có ở trại tiếng Anh nội trú cho học sinh, kèm điều cha mẹ nên để ý:
| Môn | Vì sao hay có | Điều nên biết |
|---|---|---|
| Bơi | Hợp khí hậu nóng, nhiều trại có bể trong khuôn viên | Hỏi cứu hộ, phân nhóm biết bơi và chưa biết bơi |
| Bóng rổ | Môn được yêu thích bậc nhất ở Philippines, sân có mái che rất phổ biến | Va chạm tay, ngón tay dễ bong gân nhẹ |
| Bóng đá | Dễ chơi đông người, trộn quốc tịch tốt | Sân ngoài trời nắng, cần nghỉ uống nước |
| Cầu lông, bóng bàn | Chơi được trong nhà khi mưa | Hợp với con không thích va chạm |
| Tennis, pickleball | Một số trại có sân riêng, có huấn luyện viên | Con mới chơi cần làm quen kỹ thuật cơ bản |
| Nhảy, yoga, võ | Hoạt động trong nhà, hợp con không mê bóng | Hỏi có người hướng dẫn có chuyên môn không |
Danh sách thật sự của trại con đến nên được hỏi trước, kèm câu hỏi: môn nào có người hướng dẫn chuyên, môn nào chỉ là nhân viên trông. Tài liệu quảng cáo hay liệt kê mọi tiện ích của khuôn viên, chưa chắc tất cả đều dùng được trong giờ thể thao của học sinh.
An toàn khi bơi: năm điều nên hỏi trại
Có người cứu hộ trực trong suốt giờ bơi không. Bể bơi trong trại chỉ nên mở cho học sinh khi có người cứu hộ hoặc nhân viên được huấn luyện cứu đuối đứng ở bờ. Câu trả lời "có giáo viên trông" chưa đủ; nên hỏi người trông có chứng chỉ cứu hộ không.
Có phân nhóm theo khả năng bơi không. Con chưa biết bơi cần ở khu nước nông, có phao, có người hướng dẫn riêng. Trại tốt thường kiểm tra khả năng bơi ở buổi đầu và đeo dấu hiệu nhận biết cho các con chưa bơi được.
Bể có mở ngoài giờ không. Khu bể bơi nên khoá khi không có người trông. Đây là điều kiện an toàn căn bản cho trại có trẻ em, đáng hỏi thẳng.
Khi có sấm sét thì làm gì. Mùa hè ở Philippines hay có giông chiều. Quy trình chuẩn là cho các con lên bờ, vào nơi trú an toàn khi nghe sấm hoặc thấy chớp, chờ một khoảng sau tiếng sấm cuối mới xuống nước lại.
Con khai báo khả năng bơi ra sao. Cha mẹ nên khai thật trong phiếu đăng ký: con bơi được bao xa, đã bơi ở bể sâu chưa, có sợ nước không. Khai cao hơn thực tế để con khỏi bị xếp nhóm "yếu" là đặt con vào rủi ro.
Chơi dưới nắng gắt và mưa rào
Mùa hè của học sinh Việt Nam rơi vào giai đoạn nóng ẩm và đầu mùa mưa ở phần lớn Philippines. Một ngày điển hình có thể nắng gay gắt đến đầu giờ chiều rồi đổ mưa rào, có hôm mưa cả buổi. Con quen ngồi máy lạnh sẽ cần vài ngày để cơ thể bắt nhịp với việc vận động trong không khí ẩm như vậy.
Với nắng, ba thứ quan trọng nhất là uống nước đều, che đầu và bôi kem chống nắng. Nhắc con mang mũ ra sân, bôi kem chống nắng trước giờ thể thao và bôi lại sau khi bơi. Nhiều con về nhà với vết cháy nắng ở vai, gáy, mu bàn chân vì quên những chỗ ít để ý.
Với mưa, trại thường chuyển các môn ngoài trời vào sân có mái hoặc nhà thi đấu, hoặc đổi sang hoạt động trong nhà. Mưa nhẹ mà không có sấm sét thì nhiều trại vẫn cho đá bóng, và các con thường nhớ mãi những trận bóng dưới mưa. Nhắc con thay đồ ướt ngay sau giờ chơi để không bị cảm.
Thời tiết xấu hơn, như áp thấp hay bão, thì toàn bộ hoạt động ngoài trời có thể bị huỷ trong vài ngày. Đó là quyết định đúng, và các trại có kinh nghiệm sẽ có phương án trong nhà để giữ các con bận rộn.
Dấu hiệu say nắng, mất nước cần báo người lớn ngay
Dặn con thuộc những dấu hiệu dưới đây, ở mình và ở bạn. Thấy một trong số đó thì dừng chơi, vào chỗ mát và gọi người lớn đang trông:
- Chóng mặt, hoa mắt, nhức đầu tăng dần trong lúc chơi.
- Buồn nôn hoặc nôn.
- Da nóng đỏ, khô, hoặc ngược lại vã mồ hôi lạnh.
- Mệt lả bất thường, nói líu, bối rối.
- Chuột rút cơ chân, cơ bụng khi đang chạy.
- Khát dữ dội, đi tiểu rất ít trong ngày.
Đây là danh sách để nhận biết sớm, không phải hướng dẫn tự xử lý. Người xử trí là nhân viên y tế của trại. Việc của con là dừng lại, nói ra, và không vì sợ bị bạn chê yếu mà cố chơi tiếp.
Con nhỏ thường không tự nhận ra mình đang mất nước; con mải chơi quên cả khát. Vì vậy, người lớn trông sân nên cho nghỉ uống nước theo giờ, không chờ các con xin. Đây là một câu nên hỏi trại: giờ thể thao có lịch nghỉ uống nước không, có chỗ bóng mát cạnh sân không.
Con không mê thể thao thì sao
Không phải con nào cũng thích chạy nhảy dưới nắng. Có con mê vẽ, mê đọc sách, ngại va chạm, ngại cơ thể bị nhìn khi mặc đồ bơi. Ép những con này đá bóng mỗi chiều có thể biến giờ thể thao thành phần tệ nhất của mùa trại.
Nhiều trại có lựa chọn nhẹ hơn: cầu lông, bóng bàn, nhảy, yoga, đi bộ quanh khuôn viên, hoặc hoạt động nghệ thuật song song với thể thao. Trước khi đăng ký, hãy hỏi xem con có được chọn môn không, có môn trong nhà không. Nếu con ngại đồ bơi, hỏi xem có được mặc áo bơi dài tay hay đồ thể thao phù hợp không.
Nói chuyện với con về mục đích của giờ thể thao cũng giúp ích. Không ai ở đó để chấm con chạy nhanh hay chậm; đó là giờ để cơ thể nghỉ khỏi việc học và để chơi với bạn. Một con không mê thể thao vẫn có thể là người bắt nhịp cổ vũ, người giữ điểm, người cầm bóng cho đội, và vẫn có bạn qua đó.
Cuối cùng, đừng xem giờ thể thao là chuyện phụ. Với nhiều con, chính trận bóng rổ đầu tiên với bạn Philippines hay bạn Hàn là lúc con nhận ra mình nói được tiếng Anh khi không phải nghĩ về nó.
Tiếng Anh trên sân
Trên sân, các con dùng một thứ tiếng Anh rất khác trong lớp: ngắn, nhanh, đầy động từ mệnh lệnh và tiếng lóng. Pass, shoot, here, my ball, foul, nice one, sorry, my bad. Không ai chờ con nghĩ xong câu, nên con nói theo phản xạ, và phản xạ ấy được rèn rất nhanh.
Huấn luyện viên người Philippines thường giải thích luật, chỉ kỹ thuật, khen chê bằng tiếng Anh. Con nghe họ nói trong lúc cơ thể đang làm, nên hiểu nghĩa qua hành động mà không cần dịch. Đây là cách học ngôn ngữ rất tự nhiên với trẻ nhỏ.
Sân bóng cũng là nơi dễ xảy ra va chạm lời nói, nhất là giữa các đội khác quốc tịch khi thua. Con học cách nói "good game" sau trận, cách xin lỗi khi lỡ phạm lỗi, cách bình tĩnh khi bị bạn nói nặng. Những câu ấy rất ít trong sách học, nhưng rất cần ngoài đời.
Câu hỏi nên gửi trại về giờ thể thao
Trước khi đăng ký, gửi trại những câu sau bằng email và giữ lại câu trả lời. Chúng giúp so sánh các trại bằng chi tiết thay vì bằng ảnh quảng cáo:
- Mỗi ngày có bao nhiêu thời gian thể thao, vào khung giờ nào, có bắt buộc không?
- Các môn nào có huấn luyện viên chuyên, môn nào chỉ có nhân viên trông?
- Bể bơi có người cứu hộ có chứng chỉ trực suốt giờ bơi không, các con chưa biết bơi được xếp thế nào?
- Khi trời mưa, giông hay nắng quá gắt, hoạt động được chuyển sang đâu?
- Con không thích thể thao có lựa chọn khác không?
- Khi con bị thương nhẹ trên sân, ai sơ cứu, phụ huynh được báo trong bao lâu?
- Có giải đấu, thi đua giữa các đội không, đội được chia theo cách nào?
Trại trả lời cụ thể từng câu, có tên người phụ trách, có quy trình, thường là trại vận hành thật sự cẩn thận. Câu trả lời chung chung kiểu "rất an toàn, phụ huynh yên tâm" là lúc nên hỏi thêm.
Câu hỏi thường gặp
Con chưa biết bơi thì có nên cho đi trại có bể bơi không?
Vẫn có thể đi nếu trại phân nhóm theo khả năng bơi và có người hướng dẫn riêng cho nhóm chưa biết bơi. Khai thật khả năng bơi của con trong phiếu đăng ký và dặn con không xuống khu nước sâu dù bạn rủ.
Con bị chấn thương nhẹ khi chơi thể thao thì trại xử lý thế nào?
Thường nhân viên y tế của trại sơ cứu, theo dõi, báo trưởng đoàn và gia đình. Chấn thương cần chụp chiếu thì trại đưa đi cơ sở y tế. Hỏi trước quy trình này và giữ sẵn thông tin bảo hiểm để thủ tục nhanh.
Con có cần mang dụng cụ thể thao riêng không?
Phần lớn trại có sẵn bóng, vợt, lưới. Con nên mang giày thể thao vừa chân, vài bộ đồ thoáng, đồ bơi, mũ và kem chống nắng. Con chơi tennis hay cầu lông nghiêm túc có thể mang vợt quen tay nếu hành lý cho phép.
Giờ thể thao có bắt buộc không?
Ở nhiều trại có, vì đó là phần của lịch sinh hoạt và là khung giờ người lớn trông được tất cả các con. Con ốm hoặc có lý do sức khoẻ có thể được miễn, cần báo người phụ trách và nếu cần thì có giấy của bác sĩ.
Con có bệnh hen hay tim mạch thì chơi thể thao ở trại thế nào?
Cần hỏi bác sĩ của con trước về mức vận động phù hợp và thuốc mang theo, rồi ghi rõ trong phiếu y tế của trại. Báo trực tiếp cho người phụ trách thể thao. Đây là thông tin chung, không thay lời khuyên của bác sĩ.
Thời tiết xấu cả tuần thì con có bị bức bối không?
Có thể, nhưng các trại quen thời tiết này thường có hoạt động trong nhà như trò chơi nhóm, nhảy, chiếu phim, thi đấu bóng bàn. Mưa liền vài ngày cũng là dịp các con thân nhau hơn trong các hoạt động chung.