Con đi trại ở nước ngoài nên mang một ít tiền mặt bằng tiền nước đến cho vài ngày đầu, phần còn lại gửi két hoặc quản sinh giữ, và nếu đủ lớn thì thêm một thẻ ghi nợ hay thẻ trả trước mà cha mẹ theo dõi và khoá được từ xa; tiền chia ra ít nhất hai chỗ, không để tất cả trong một ví. Số tiền cụ thể phụ thuộc chương trình đã bao gồm gì; bài về tiền tiêu vặt bên cẩm nang học tiếng đã bàn chuyện tính bao nhiêu, bài này bàn chuyện giữ thế nào.
Mất tiền ở trại hiếm khi do trộm cắp lớn. Phần nhiều là ví để quên trên xe buýt, tiền bỏ túi quần rồi đem giặt, thẻ cắm trong máy rồi quên rút, hay cho bạn mượn rồi ngại đòi. Những chuyện nhỏ này phòng được bằng vài thói quen và một cách chia tiền hợp lý.
Trước hết: hỏi chương trình đã bao gồm những gì
Không biết chương trình đã trả những khoản nào thì không thể biết con cần giữ bao nhiêu tiền. Có trại bao trọn ăn ở, giặt đồ, các chuyến tham quan cuối tuần; có trại chỉ bao ăn ở và học, chuyến đi chơi cuối tuần tự chọn, trả riêng. Có nơi thu tiền điện riêng nếu dùng máy lạnh vượt mức, tiền đặt cọc phòng, tiền sách. Danh sách các khoản "chưa bao gồm" trong hợp đồng là nơi phụ huynh cần đọc kỹ nhất trước khi tính tiền cho con.
Sau khi biết các khoản bắt buộc, phần còn lại mới là tiền con tự tiêu: đồ ăn vặt, quà, vé vào cửa không bao gồm, đồ dùng cá nhân mua thêm. Với chương trình dài, nên chia khoản này theo tuần thay vì đưa một lần, để tuần cuối con không rơi vào cảnh hết sạch tiền trong khi bạn bè còn đi mua quà. Nhiều phụ huynh cho con cầm một khoản chung chung "để phòng thân", rồi con tiêu cả vào bánh kẹo tuần đầu. Tách rõ tiền cho khoản bắt buộc và tiền con được tự quyết giúp con biết giới hạn của mình.
Hỏi thêm đơn vị tổ chức về các khoản có thể phát sinh như phí y tế trước khi bảo hiểm hoàn lại, tiền đền đồ hỏng ở phòng, phí đổi vé. Những khoản này nên do trưởng đoàn hoặc cha mẹ trả trực tiếp, không để trong ví của con.
Tiền mặt, thẻ ghi nợ hay thẻ trả trước
Mỗi dạng có chỗ dùng riêng. Với trẻ dưới mười bốn tuổi, tiền mặt do quản sinh giữ thường đơn giản nhất; học sinh lớn có thể dùng thêm thẻ.
| Dạng tiền | Tiện ở chỗ | Rủi ro | Hợp với |
|---|---|---|---|
| Tiền mặt nội tệ nước đến | Tiêu được ở mọi quầy, căng tin, chợ | Mất là mất hẳn; dễ tiêu nhanh | Mọi lứa tuổi, chia nhỏ |
| Thẻ ghi nợ, thẻ phụ của cha mẹ | Cha mẹ nạp thêm, xem giao dịch, khoá thẻ từ xa | Phí giao dịch ngoại tệ, rút tiền; quên mã PIN | Học sinh lớn, chương trình dài |
| Thẻ trả trước nạp sẵn | Giới hạn số tiền tối đa, mất không ảnh hưởng tài khoản chính | Một số nơi không nhận; phí nạp, phí chuyển đổi | Học sinh cấp hai, cấp ba |
| Ví điện tử, thanh toán bằng điện thoại | Nhanh, theo dõi dễ | Không phải nước nào cũng dùng được ví của Việt Nam; điện thoại bị thu theo giờ ở trại | Chỉ nên là phương án phụ |
Phí và điều kiện của từng loại thẻ do ngân hàng phát hành quy định; gia đình nên hỏi ngân hàng về phí giao dịch ở nước ngoài, hạn mức, cách khoá thẻ trên ứng dụng và đường dây hỗ trợ khi ở nước ngoài trước khi đưa thẻ cho con.
Một việc nhỏ nên làm trước ngày bay: cho con dùng thử thẻ ở Việt Nam vài lần, rút tiền ở cây ATM, trả tiền ở siêu thị, xem giao dịch hiện trên ứng dụng của cha mẹ. Con quen thao tác, thuộc mã PIN, biết cất thẻ lại vào đúng chỗ sau mỗi lần dùng. Cũng nên báo ngân hàng về chuyến đi nếu ngân hàng có yêu cầu, để thẻ không bị chặn vì giao dịch lạ ở nước ngoài đúng lúc con cần dùng. Ghi số tổng đài hỗ trợ quốc tế của ngân hàng vào sổ của trưởng đoàn và của cha mẹ.
Chia tiền ra ba chỗ
Chỗ thứ nhất: ví nhỏ con mang theo hằng ngày. Chỉ đủ tiền cho một hai ngày hoặc một chuyến đi chơi. Ví nên có khoá kéo, màu dễ nhận, để ở ngăn ba lô sát lưng hoặc túi quần có khoá. Mất ví này là chuyện buồn nhưng không làm hỏng cả chuyến đi.
Chỗ thứ hai: phần gửi két hoặc quản sinh giữ. Phần lớn số tiền nằm ở đây. Nhiều trại có két văn phòng hoặc sổ giữ tiền: học sinh gửi, ký nhận, rút theo khung giờ. Hỏi trại có dịch vụ này không trước khi đi; nếu có, phụ huynh nên khuyến khích con dùng thay vì giấu tiền trong va li.
Chỗ thứ ba: khoản dự phòng ở trưởng đoàn hoặc trong túi giấy tờ. Một khoản nhỏ dành cho tình huống khẩn cấp, như con lạc đoàn cần đi taxi về trại hay điện thoại hỏng cần gọi nhờ. Khoản này không để chung với ví hằng ngày, và con biết rõ chỉ dùng khi thật cần.
Thẻ, nếu có, tách khỏi tiền mặt. Thẻ ngân hàng của con nên nằm ở chỗ khác với ví tiền mặt, mã PIN con thuộc lòng và không ghi lên thẻ. Mất ví thì còn thẻ, mất thẻ thì còn tiền mặt, và cha mẹ khoá thẻ trong vài phút.
Đổi tiền: làm ở nhà một phần, phần còn lại để trại hướng dẫn
Mang sẵn một ít tiền của nước đến từ Việt Nam giúp con không bị động ngày đầu, nhất là khi đến nơi vào cuối tuần hay tối muộn. Có thể đổi tại ngân hàng được phép kinh doanh ngoại tệ ở Việt Nam; với các đồng tiền ít phổ biến, gia đình thường mang đô la Mỹ rồi đổi ở nước đến. Giữ biên lai đổi tiền, và tìm hiểu quy định về ngoại tệ mang theo khi xuất cảnh, nhập cảnh nếu số tiền lớn.
Ở nước đến, trưởng đoàn hoặc trại thường biết chỗ đổi tiền đáng tin: quầy ngân hàng, quầy đổi tiền trong trung tâm thương mại lớn. Dặn con không đổi tiền với người lạ chào mời ở sân bay hay ngoài đường, kể cả khi tỷ giá trông có lợi.
Tiền giấy mệnh giá lớn khó tiêu ở căng tin, quầy nước của trường; nên xin đổi một phần sang mệnh giá nhỏ. Học sinh nhỏ tuổi hay lẫn lộn mệnh giá tiền lạ, nên trước chuyến đi cho con xem hình các tờ tiền và tập tính nhẩm tỷ giá đơn giản, ví dụ một trăm đơn vị tiền nước đến tương đương khoảng bao nhiêu nghìn đồng.
Tiền trong những chuyến đi cuối tuần và ở sân bay
Chuyến tham quan cuối tuần là lúc con tiêu nhiều tiền nhất và cũng dễ mất tiền nhất: trung tâm thương mại đông người, chợ địa phương, khu vui chơi, bãi biển. Trước mỗi chuyến, con chỉ nên rút từ két đúng phần định tiêu, để phần còn lại ở trại. Ví nằm trong túi trước hoặc ngăn ba lô sát lưng, không bỏ túi quần sau, không cầm tay khi đang chụp ảnh.
Ở bãi biển hay hồ bơi công cộng, tiền và điện thoại nên giao cho quản sinh giữ chung hoặc để trong túi chống nước con đeo theo người. Đừng để ví trên khăn tắm rồi cả nhóm cùng xuống nước. Ở khu vui chơi, nhiều trò chơi yêu cầu bỏ đồ vào tủ gửi; dặn con nhớ số tủ và giữ chìa hoặc vé gửi đồ cẩn thận.
Ngày về, sân bay là nơi con thường tiêu hết số tiền lẻ còn lại vào đồ ăn và quà. Điều này bình thường, nhưng nhắc con giữ lại một ít cho khoản phát sinh như nước uống khi chuyến bay trễ. Tiền lẻ nước ngoài mang về Việt Nam khó đổi lại, nên tiêu hết hợp lý hơn là để trong ngăn kéo.
Dạy con tiêu và ghi lại chi tiêu
Một cuốn sổ nhỏ hoặc một trang ghi chú trên điện thoại, mỗi tối con ghi lại đã tiêu gì, còn bao nhiêu. Việc này mất vài phút nhưng làm được ba điều: con nhận ra tiền đi đâu, con biết khi nào tiền đang hết nhanh, và cha mẹ có câu hỏi nhẹ nhàng để trò chuyện trong cuộc gọi hằng tuần thay vì chỉ hỏi "ăn uống thế nào".
Thống nhất trước với con vài nguyên tắc: tiền cho quà gia đình để riêng, không tiêu vào ngày đầu; không cho bạn mượn khoản lớn; mua món đắt tiền thì gọi hỏi cha mẹ trước. Nguyên tắc rõ ràng giúp con có lý do để từ chối khi bạn rủ mua thứ con không muốn, mà không thấy ngại.
Với học sinh lớn dùng thẻ, cha mẹ xem giao dịch được, nhưng nên báo trước với con rằng mình sẽ xem và vì sao. Trẻ tuổi mới lớn dễ phản ứng khi thấy bị theo dõi mà không được nói trước. Một chuyến đi ngắn là dịp tốt để tập cho con quản lý một khoản tiền thật, có giới hạn, có người lớn ở phía sau.
Khi con mất ví hoặc mất thẻ
Bình tĩnh và nhanh là hai thứ cần nhất. Con và cha mẹ nên biết trước các bước này.
- Con báo ngay trưởng đoàn hoặc quản sinh, kể lại lần cuối nhìn thấy ví ở đâu.
- Nếu mất thẻ, con hoặc trưởng đoàn nhắn cha mẹ để khoá thẻ trên ứng dụng ngân hàng hoặc gọi tổng đài của ngân hàng.
- Quản sinh cùng con tìm lại ở những nơi vừa đi qua, hỏi phòng đồ thất lạc của trường, nhà xe, điểm tham quan.
- Nếu mất ở nơi công cộng và có giấy tờ trong ví, trưởng đoàn hướng dẫn trình báo với cơ quan địa phương.
- Cha mẹ gửi thêm tiền qua đơn vị tổ chức hoặc nạp thẻ dự phòng, thay vì chuyển trực tiếp cho người lạ nhận hộ.
Dặn con: không ai, kể cả người tự xưng là nhân viên ngân hàng hay cảnh sát, được hỏi mã PIN hay mã xác thực gửi về điện thoại. Lừa đảo nhắm vào người nước ngoài thường dựa vào lúc người ta đang hoảng vì mất đồ.
Đội tư vấn của Du Học Ngắn Hạn có thể cho gia đình biết các khoản đã bao gồm và chưa bao gồm của chương trình đang nhận đăng ký, cùng cách trại giữ tiền cho học sinh, để phụ huynh tính phần tiền cho con mang theo.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ mấy tuổi thì nên cho dùng thẻ ngân hàng khi đi trại?
Không có mốc tuổi chung. Học sinh cấp ba thường dùng thẻ được nếu đã quen tự mua sắm ở nhà và biết bảo vệ mã PIN. Với trẻ nhỏ hơn, tiền mặt do quản sinh giữ đơn giản và an toàn hơn. Thẻ phụ có hạn mức thấp là bước chuyển hợp lý.
Có nên để tiền trong va li ở phòng ký túc không?
Không nên để khoản lớn. Phòng ở chung, cửa có khi mở, nhiều người ra vào như quản sinh, nhân viên dọn phòng. Gửi két văn phòng hoặc quản sinh giữ an toàn hơn. Nếu trại có tủ cá nhân có khoá, để khoản nhỏ ở đó và giữ chìa cẩn thận.
Con cho bạn mượn tiền thì có sao không?
Khoản nhỏ giữa bạn bè là chuyện bình thường. Nhưng nên thống nhất trước một giới hạn, vì đòi lại tiền bằng tiếng Anh với bạn nước ngoài khiến nhiều trẻ ngại. Nếu có bạn hay vay mà không trả, con nên kể với quản sinh hoặc trưởng đoàn, không tự giải quyết.
Có nên mang đô la Mỹ thay cho tiền nước đến không?
Đô la Mỹ dễ đổi ở nhiều nước và hữu ích làm khoản dự phòng. Nhưng căng tin, cửa hàng nhỏ chỉ nhận tiền nước đó, nên vẫn cần một ít nội tệ. Nhiều gia đình mang phần lớn bằng đô la Mỹ để trưởng đoàn đổi dần, kèm một ít nội tệ cho ngày đầu.
Cha mẹ gửi thêm tiền cho con giữa chuyến bằng cách nào?
Nếu con có thẻ, nạp thêm vào thẻ là nhanh nhất. Nếu không, chuyển qua đơn vị tổ chức để trưởng đoàn ứng cho con, rồi hai bên đối chiếu. Tránh chuyển cho người lạ nhận hộ hay qua dịch vụ không rõ ràng, nhất là khi có ai nhắn tin xưng là bạn của con.
Mất tiền ở trại có được bảo hiểm trả không?
Tuỳ điều khoản của đơn bảo hiểm du lịch. Nhiều đơn có quyền lợi cho hành lý, giấy tờ, nhưng tiền mặt thường bị giới hạn hoặc loại trừ, và cần biên bản trình báo. Đọc kỹ phần loại trừ trước chuyến đi, và đừng coi bảo hiểm là lý do để con mang nhiều tiền mặt.