Khi con đi theo đoàn, cha mẹ tiễn con đến cửa kiểm soát an ninh của khu bay quốc tế; từ đó trở đi, trưởng đoàn chịu trách nhiệm. Trước điểm chia tay ấy là một trình tự gần như đoàn nào cũng giống: tập trung ở điểm hẹn sớm hơn giờ bay nhiều giờ, điểm danh, kiểm giấy tờ, làm thủ tục chung ở một dãy quầy, gửi hành lý, bàn giao những thứ cuối cùng cho trưởng đoàn, rồi chia tay.
Buổi tiễn ngắn hơn nhiều so với cảm giác của cha mẹ, và phần lớn thời gian là chờ. Bài này đi qua từng bước, chỉ ra việc của cha mẹ ở mỗi bước, các lỗi làm cả đoàn chậm lại, và cách chia tay để con bước qua cửa an ninh với tâm thế nhẹ nhất có thể.
Vì sao giờ tập trung của đoàn sớm hơn giờ đi lẻ
Một hành khách đi lẻ trên chặng quốc tế thường được khuyên có mặt trước giờ bay khoảng ba tiếng. Đoàn học sinh thường hẹn sớm hơn thế, có khi ba tiếng rưỡi đến bốn tiếng. Lý do không phải đơn vị cẩn thận thừa: một đoàn hai mươi em mất nhiều thời gian hơn hai mươi người lẻ cộng lại.
Phải chờ đủ người mới làm thủ tục được, vì quầy thường xử lý cả đoàn theo một danh sách. Phải mở va li xếp lại cho những em quá cân. Phải đổi chỗ ngồi khi hệ thống xếp hai em nhỏ tuổi cách xa nhau. Phải chờ một em quên giấy tờ để người nhà quay về lấy. Mỗi việc chỉ vài phút, nhưng gộp lại thành cả tiếng đồng hồ.
Vì vậy cha mẹ nên tính giờ xuất phát từ nhà theo giờ tập trung, không theo giờ bay, cộng thêm thời gian kẹt xe giờ cao điểm và thời gian tìm chỗ đỗ xe. Đến muộn mười lăm phút ở điểm hẹn của đoàn không đáng ngại bằng việc cả đoàn phải đứng chờ một em trong khi quầy sắp đóng.
Đêm trước ngày bay và buổi sáng xuất phát
Đêm trước ngày bay là đêm cả nhà dễ thức khuya nhất: xếp lại va li lần cuối, tìm một món đồ lạc chỗ, dặn dò thêm vài câu. Nên chốt va li từ chiều hôm trước, đặt cạnh cửa cùng ba lô, túi đeo và bìa giấy tờ, để buổi sáng chỉ còn việc ra khỏi nhà. Một đứa trẻ ngủ đủ giấc trước ngày bay chịu đựng giờ chờ ở sân bay, chuyến bay và buổi tối đầu tiên ở trại tốt hơn hẳn đứa trẻ thức đến khuya vì hồi hộp.
Buổi sáng, cho con ăn một bữa vừa phải, quen thuộc, không thử món lạ. Kiểm lại ba thứ trước khi khoá cửa: hộ chiếu, điện thoại đã sạc đầy, thuốc con dùng hằng ngày. Mọi thứ khác nếu quên vẫn có thể mua hoặc gửi sang sau; ba thứ này thì không.
Nếu chuyến bay của đoàn cất cánh sáng sớm, giờ tập trung có thể rơi vào khoảng nửa đêm hoặc rạng sáng. Khi đó nên cho con ngủ sớm từ chiều tối, đặt báo thức cho cả cha mẹ và con, và tính trước phương tiện ra sân bay vào giờ ít xe.
Khi cha mẹ không đến tiễn được
Có những gia đình cha mẹ đang công tác, ở tỉnh xa sân bay, hoặc không xin nghỉ được đúng ngày. Khi đó người đưa con ra sân bay có thể là ông bà, cô chú, hoặc phụ huynh của một bạn cùng đoàn. Điều cần làm là báo trưởng đoàn tên và số điện thoại người đưa từ trước, và để người đó mang theo những giấy tờ đã thống nhất cùng bản danh sách bàn giao.
Người đưa thay nên có mặt từ buổi họp đoàn nếu được, hoặc ít nhất đọc kỹ lịch trình và quy định đoàn. Cha mẹ ở xa có thể gọi video vài phút với con trước khi con qua cửa an ninh, rồi kết thúc gọn như khi đứng ở đó.
Nếu con được gửi đi cùng gia đình bạn, cha mẹ nên nhắn riêng cảm ơn và thống nhất ai đứng tên liên lạc với trưởng đoàn trong những giờ đầu, tránh trường hợp hai người cùng gọi hỏi một việc.
Trình tự một buổi tiễn đoàn
Thứ tự dưới đây là khung chung. Trưởng đoàn có thể đổi chỗ vài bước tuỳ sân bay và hãng bay, nhưng các mốc chính hầu như không đổi.
- Tập trung ở điểm hẹn. Thường là một cột hoặc một cửa cụ thể ở sảnh đi quốc tế, có người của đơn vị cầm danh sách. Điểm danh lần đầu, con nhận áo hoặc thẻ đeo của đoàn nếu có.
- Kiểm giấy tờ. Trưởng đoàn đối chiếu hộ chiếu, thị thực hoặc giấy tờ nhập cảnh, giấy đồng ý của cha mẹ. Đây là lúc cuối cùng còn kịp chạy về nhà lấy thứ gì bị quên.
- Cân và xếp lại hành lý. Va li quá cân được mở ra ngay tại chỗ, chuyển bớt sang túi khác hoặc gửi lại người nhà mang về.
- Làm thủ tục chung. Cả đoàn xếp hàng ở quầy, trưởng đoàn nộp hộ chiếu theo danh sách, từng em đặt va li lên băng tải khi được gọi. Thẻ lên máy bay thường do trưởng đoàn giữ.
- Bàn giao cuối. Cha mẹ đưa trưởng đoàn những thứ đã thống nhất: thuốc kèm đơn, phong bì tiền tiêu vặt nếu đoàn giữ hộ, phiếu y tế bổ sung. Ký nhận nếu đơn vị có sổ.
- Chia tay. Đoàn đi thành hàng vào cửa kiểm soát an ninh. Từ đây cha mẹ dừng lại.
Cả trình tự thường kéo dài một tiếng rưỡi đến hai tiếng. Sau đó đoàn còn qua an ninh, xuất cảnh và chờ ở cửa ra máy bay; trưởng đoàn thường nhắn vào nhóm phụ huynh khi đoàn đã qua xuất cảnh và khi đã lên máy bay.
Những lỗi làm cả đoàn chậm lại
Va li quá cân. Phổ biến nhất. Cân thật ở nhà bằng cân hành lý, trừ hao một hai ký cho sai số giữa cân nhà và cân sân bay. Nhớ rằng đồ trại phát và quà mua thêm sẽ làm va li chiều về còn nặng hơn.
Đồ cấm trong túi xách tay. Chai nước, lọ dầu gội cỡ lớn, kéo, dao gọt trái cây, sạc dự phòng để trong va li ký gửi thay vì xách tay. Quy định về chất lỏng và pin sạc khác nhau giữa các sân bay và hãng bay; kiểm trang của hãng bay của đoàn trước khi xếp.
Thông tin vé lệch hộ chiếu. Tên trên vé phải khớp từng chữ với hộ chiếu. Lỗi này thường phát hiện từ khi đơn vị gửi bản đặt chỗ; đọc kỹ bản đó ngay khi nhận, đừng để tới quầy thủ tục.
Giấy tờ để trong va li ký gửi. Hộ chiếu, giấy đồng ý, thư nhập học phải nằm trong túi xách tay hoặc trong tay trưởng đoàn. Đã gửi va li thì không lấy ra được nữa.
Cả nhà cùng xếp hàng. Quầy làm thủ tục đoàn chỉ cần học sinh và trưởng đoàn. Cha mẹ, ông bà đứng ở khu chờ bên ngoài giúp hàng đi nhanh và trưởng đoàn đếm người dễ hơn.
Những thứ con nên tự cầm khi qua cửa an ninh
Sau cửa an ninh, con không còn cha mẹ để hỏi "con để cái đó ở đâu". Túi xách tay của con nên gọn đến mức con biết rõ từng thứ trong đó. Một túi nhỏ đeo trước người cho những thứ cần lấy ra nhiều lần: bản giấy thông tin cá nhân viết bằng tiếng Anh, điện thoại, tai nghe, một ít tiền lẻ nếu đoàn cho cầm. Một ba lô vừa với áo khoác mỏng (máy bay thường lạnh), một bộ quần áo thay phòng khi hành lý thất lạc, bàn chải, thuốc dùng hằng ngày, đồ ăn vặt khô, sách hoặc trò chơi không cần mạng.
Cho con tự xếp ba lô ở nhà một lần, rồi tự lấy ra từng thứ khi cha mẹ gọi tên. Bài tập năm phút này giúp con không lúng túng khi nhân viên an ninh yêu cầu lấy máy tính hay chai lọ ra khỏi túi, trong lúc cả hàng người đang chờ phía sau.
Nếu con dùng thuốc cần mang theo người, như bình xịt hen hay bút tiêm khi dị ứng nặng, để trong túi xách tay kèm đơn thuốc hoặc giấy bác sĩ, và báo trưởng đoàn từ buổi họp đoàn. Đừng để những thứ này trong va li ký gửi.
Lúc chia tay: ngắn, ấm và rõ ràng
Nhiều cha mẹ nghĩ rằng ở lại lâu bên con là tốt cho con. Với đa số trẻ, điều ngược lại mới đúng. Một cuộc chia tay kéo dài, nhiều nước mắt của người lớn, nhắc đi nhắc lại "có gì gọi mẹ ngay", dễ biến sự hồi hộp bình thường của con thành nỗi lo. Một lời chào ngắn, một cái ôm, một câu hẹn cụ thể ("tối mai giờ mình gọi nhau") thường giúp con bước đi vững hơn.
Nếu con khóc, đó không phải dấu hiệu con không đi được. Đứa trẻ khóc ở cửa an ninh và cười trong nhóm bạn mười phút sau là chuyện rất thường gặp với người dẫn đoàn. Cha mẹ cứ tin trưởng đoàn, quay đi, và chờ tin nhắn trong nhóm.
Với con lớn tuổi, có khi con không muốn ôm hay bịn rịn trước mặt bạn. Tôn trọng điều đó. Có thể chào con ở bãi xe hoặc góc sảnh trước khi con nhập đoàn, rồi để con đi vào cùng các bạn như mọi người.
Một việc nên làm trước khi rời sân bay: chụp lại tấm ảnh cả đoàn nếu trưởng đoàn cho chụp, để có ảnh mặc đồ của con hôm đó. Nghe có vẻ thừa, nhưng đó là thông tin hữu ích nếu chẳng may cần tả lại con trong một tình huống lạc ở sân bay quá cảnh.
Sau khi con đã qua cửa: cha mẹ làm gì
Sau khi con đã qua an ninh, cha mẹ không cần ở lại sân bay đến giờ máy bay cất cánh. Trưởng đoàn sẽ báo khi đoàn đã qua xuất cảnh và khi đã lên máy bay. Về nhà, nghỉ ngơi, và để điện thoại ở chế độ có chuông vào những giờ đoàn dự kiến hạ cánh.
Theo dõi giờ bay qua ứng dụng của hãng hoặc trang của sân bay đến là đủ; không nhắn hỏi trưởng đoàn khi máy bay đang bay, vì họ không trả lời được. Lúc đoàn hạ cánh và làm thủ tục nhập cảnh là lúc trưởng đoàn bận nhất, tin báo có thể đến chậm hơn giờ hạ cánh một hai tiếng. Chậm không có nghĩa là có chuyện.
Buổi tối hôm đó, nếu con nhắn về một câu cụt ngủn kiểu "con tới rồi", hãy coi đó là tin tốt. Con đang bận làm quen với chỗ mới, đúng như mục đích của chuyến đi.
Câu hỏi thường gặp
Cha mẹ có được vào khu cách ly cùng con không?
Không. Người không có vé bay chỉ được ở sảnh đi. Đó là lý do mọi bàn giao giấy tờ, thuốc, tiền cần làm xong trước cửa an ninh, và con cần biết rõ những gì mình đang cầm.
Con đến muộn khi đoàn đã làm thủ tục xong thì sao?
Gọi ngay trưởng đoàn. Nếu quầy còn mở, con vẫn làm thủ tục được nhưng có thể không ngồi gần đoàn. Nếu quầy đã đóng, hãng bay có quyền từ chối chở; khi đó cần đổi vé và tính lại việc đi, rất mất công cho cả nhà.
Có nên cho con mang tiền mặt nhiều khi qua sân bay?
Không nên. Mang vừa đủ cho những ngày đầu, phần còn lại theo cách đoàn đã thống nhất: trưởng đoàn giữ hộ, thẻ trả trước, hoặc trại giữ. Quy định khai báo tiền mặt khi xuất nhập cảnh khác nhau giữa các nước; kiểm trước nếu mang số lớn.
Con có thể mang đồ ăn từ Việt Nam sang không?
Đồ ăn khô đóng gói kín thường mang được trong túi xách tay để ăn trên đường. Thịt, trứng, trái cây tươi và đồ tự làm nhiều nước hạn chế nhập; kiểm quy định kiểm dịch nước đến và không gửi nhờ đồ ăn cho con mang hộ người khác.
Đoàn đi từ hai sân bay khác nhau thì gặp nhau ở đâu?
Một số đoàn có em xuất phát ở Hà Nội, em ở TP.HCM, rồi gặp nhau ở sân bay quá cảnh hoặc sân bay đến. Hỏi rõ ai dẫn từng nhóm, nơi gặp và em nào đi chặng không có người lớn kèm.
Nên dặn con điều gì cuối cùng trước cửa an ninh?
Một hai điều thôi: luôn đi cùng nhóm, có chuyện gì tìm trưởng đoàn trước. Những dặn dò dài nên nói ở nhà từ hôm trước. Ở cửa an ninh, con cần một câu chào bình thường hơn là danh sách cần nhớ.