Hai mươi bốn giờ đầu sau khi đoàn hạ cánh gồm bốn phần: xe đón đưa đoàn từ sân bay về trại, nhận phòng và bữa ăn đầu tiên, đêm ngủ đầu tiên ở chỗ lạ, và buổi sáng đầu tiên có lịch của trại. Đây là quãng con mệt nhất của cả chuyến đi, vì vừa qua một hành trình dài vừa phải làm quen ngay với người, chỗ và luật mới; cũng là quãng cha mẹ sốt ruột nhất vì tin tức đến thưa.
Những ngày đầu ở trại như xếp lớp, làm quen nội quy, kết bạn cùng phòng có bài riêng trong danh mục khác. Bài này chỉ nói về một ngày đêm chuyển tiếp: từ lúc đoàn bước ra sảnh đến tới khi con thức dậy sáng hôm sau, trưởng đoàn làm gì, con cần gì, và cha mẹ nên đọc tin báo thế nào.
Đường từ sân bay về trại: dài hơn cha mẹ nghĩ
Rất ít trại nằm sát sân bay. Trại nội trú ở trường thường cách sân bay vài chục đến vài trăm cây số; trại ở vùng đồi, vùng biển còn xa hơn. Với các trại tiếng Anh ở Philippines, ví dụ một trại ở vùng Tarlac gần sân bay Clark, quãng đường từ sân bay về trại ngắn hơn nhiều so với đi từ Manila, nhưng vẫn là một chuyến xe. Ở châu Âu hay Bắc Mỹ, đường từ sân bay lớn về một trường nội trú ở vùng quê có thể mất ba bốn tiếng.
Trại thường cử xe riêng đón đoàn: xe buýt nhỏ, xe khách, có khi vài xe con nếu đoàn ít người. Trưởng đoàn đã thống nhất với trại trước về giờ đón, điểm hẹn và tên người đón. Nếu chuyến bay trễ, trưởng đoàn báo trại để xe chờ hoặc đổi giờ.
Trên xe, phần lớn các em ngủ. Đây là chuyện tốt. Trưởng đoàn để ý những em say xe, cho ngồi hàng đầu, mở hé cửa sổ nếu được, dừng nghỉ nếu đường dài. Một bữa ăn nhẹ hoặc chai nước trong lúc đi giúp các em không đói lả khi đến nơi, nhất là khi giờ đến rơi vào tối muộn.
Một ngày đêm chuyển tiếp: ai lo việc gì
Bảng dưới đây gom các mốc của 24 giờ đầu, theo trình tự thường gặp khi đoàn hạ cánh vào buổi chiều hoặc tối.
| Mốc | Con làm gì | Trưởng đoàn làm gì | Trại làm gì |
|---|---|---|---|
| Ra sảnh đến | Đi theo nhóm, giữ đồ của mình | Điểm danh, xác nhận người đón | Đón đoàn, chất hành lý lên xe |
| Trên xe về trại | Ăn nhẹ, uống nước, nghỉ | Nhắn tin báo phụ huynh, để ý em say xe | Lái xe, báo trại giờ đến dự kiến |
| Đến trại | Nhận phòng, chìa khoá, đồ dùng phát | Giao danh sách, phiếu y tế, thuốc cho trại | Xếp phòng, giới thiệu quản sinh |
| Bữa tối đầu | Ăn, gặp bạn cùng phòng | Để ý em không ăn được | Dọn bữa ăn muộn nếu đoàn đến trễ |
| Đêm đầu | Tắm, gọi về nhà ngắn, ngủ | Đi một vòng các phòng của đoàn | Quản sinh trực, nhắc giờ tắt đèn |
| Sáng hôm sau | Dậy theo giờ trại, ăn sáng | Gặp các em, hỏi đêm qua thế nào | Bắt đầu lịch định hướng |
Nếu đoàn đến nơi vào nửa đêm, trại thường bỏ qua phần giới thiệu, cho các em vào phòng ngủ ngay và dời mọi việc khác sang sáng hôm sau. Cha mẹ không nên ngạc nhiên nếu cuộc gọi đầu tiên chỉ đến vào buổi trưa ngày kế tiếp.
Đến trại: nhận phòng, giao thuốc, giao giấy
Khi xe đến trại, việc đầu tiên thường là chia phòng. Danh sách phòng có thể đã gửi từ trước hoặc trại xếp tại chỗ. Mỗi em nhận chìa khoá hoặc thẻ phòng, ga gối, khăn tắm nếu trại cung cấp. Trưởng đoàn đi cùng các em nhỏ lên phòng, chỉ chỗ nhà vệ sinh, phòng quản sinh, lối thoát hiểm.
Song song, trưởng đoàn giao cho trại những gì đã mang theo: danh sách đoàn kèm thông tin liên lạc phụ huynh, phiếu y tế, thuốc riêng của từng em kèm hướng dẫn. Ở nhiều trại, thuốc của học sinh được y tá giữ và phát theo giờ, không để học sinh tự giữ trong phòng, trừ thuốc cấp cứu như bình xịt hen hoặc bút tiêm dị ứng. Biết điều này trước giúp con không bất ngờ khi phải giao túi thuốc.
Hộ chiếu của các em có thể được trại giữ trong két an toàn cho tới ngày về, hoặc trả lại cho từng em, hoặc trưởng đoàn giữ. Cách nào cũng được, miễn có ghi nhận ai đang giữ hộ chiếu nào. Đây là chi tiết đáng hỏi lại trưởng đoàn trong tin nhắn đầu tiên.
Đồ nên để trên cùng va li cho đêm đầu
Đến trại lúc muộn, con mệt, không ai muốn lục tung cả va li để tìm bàn chải. Xếp sẵn ở lớp trên cùng va li, hoặc trong một túi nhỏ riêng trong ba lô, những thứ con cần ngay đêm đầu:
- Một bộ đồ ngủ và một bộ quần áo cho sáng hôm sau.
- Bàn chải, kem đánh răng, khăn mặt nhỏ, dép đi trong phòng.
- Sạc điện thoại và đầu chuyển ổ cắm phù hợp với nước đến; nhiều nước dùng loại ổ cắm khác Việt Nam.
- Thuốc dùng hằng ngày cho vài ngày đầu, trước khi giao phần còn lại cho y tá trại.
- Một món quen thuộc từ nhà: chiếc gối nhỏ, áo của mẹ, tấm ảnh gia đình. Với trẻ nhỏ, món đồ nhỏ đó giúp đêm đầu dễ ngủ hơn.
- Một chai nước và vài gói bánh, phòng khi đói giữa đêm vì lệch giờ.
Tập cho con biết món nào nằm ở đâu ngay từ khi xếp va li ở nhà. Đêm đầu, con tự lấy được đồ của mình là một chiến thắng nhỏ giúp con thấy mình làm chủ được chỗ mới.
Khi trưởng đoàn không ở lại trại
Không phải đoàn nào trưởng đoàn cũng ở lại suốt mùa. Có đơn vị chỉ đưa đoàn sang, ở lại vài ngày đầu cho các em ổn định, rồi bay về; đến ngày về lại có người sang đón. Trong những tuần giữa, trại là bên chịu trách nhiệm toàn bộ, còn đơn vị ở Việt Nam là cầu nối với gia đình.
Với cách làm này, 24 giờ đầu càng quan trọng. Trưởng đoàn cần giao đủ cho trại thông tin từng em: sức khoẻ, thuốc, tính cách, những gì gia đình đã dặn. Cha mẹ nên hỏi rõ từ trước ai ở trại là người liên lạc chính với gia đình sau khi trưởng đoàn về, liên lạc bằng ngôn ngữ nào, và đơn vị ở Việt Nam theo dõi các em ra sao trong lúc không có người đi kèm.
Với con nhỏ tuổi lần đầu đi xa, đoàn có người lớn ở lại suốt mùa thường hợp hơn. Với con lớn tuổi đã quen tự lập, cách đưa sang rồi về cũng có thể ổn, miễn trại có đội ngũ chăm sóc học sinh quốc tế rõ ràng.
Đêm đầu tiên: những điều bình thường mà cha mẹ hay lo
Con không ngủ được. Giường lạ, phòng lạ, tiếng điều hoà, bạn cùng phòng nói chuyện, cộng thêm lệch giờ nếu đi xa. Phần lớn trẻ ngủ chập chờn đêm đầu và ngủ bù được sau hai ba ngày.
Con ăn ít. Mệt và hồi hộp làm nhiều em chán ăn. Một bữa ăn ít không đáng lo; nếu con không ăn được nhiều bữa liên tiếp, trưởng đoàn sẽ báo.
Con khóc khi gọi về. Nghe giọng cha mẹ sau một ngày dài khiến nhiều em bật khóc, kể cả em hôm trước còn háo hức. Nước mắt đêm đầu không phải dấu hiệu con không ở được.
Con không gọi về. Có em mệt lăn ra ngủ, có em mải nói chuyện với bạn mới, có em chưa có wifi. Trưởng đoàn báo đoàn đã đến và các em đã vào phòng là đủ cho đêm đầu.
Con nhắn tin than phiền. Phòng nhỏ, đồ ăn lạ, bạn cùng phòng ồn. Nghe, ghi nhận, không vội đề nghị đổi phòng hay gọi cho trại ngay trong đêm đầu. Phần lớn than phiền đêm đầu tự tan sau vài ngày.
Cuộc gọi đầu tiên: ngắn và bình thường
Cuộc gọi đầu tiên sau khi đến trại nên ngắn, vài phút là đủ. Mục đích là để con nghe giọng cha mẹ và biết ở nhà vẫn ổn, không phải để hỏi chi tiết từng việc. Những câu nên hỏi: con đã ăn chưa, phòng con thế nào, bạn cùng phòng tên gì, con mệt không. Những câu nên tránh: con có nhớ nhà không, con có muốn về không, ở đó có chán không.
Nếu con khóc, cha mẹ giữ giọng bình tĩnh, nói rằng mệt và nhớ nhà là bình thường, hẹn giờ gọi lần sau, rồi chào. Kéo dài cuộc gọi khi con đang khóc thường làm con khó dứt ra và khó ngủ hơn.
Nhiều trại quy định giờ dùng điện thoại; đêm đầu có thể được linh động hơn nhưng không phải luôn vậy. Thống nhất từ trước với con: con gọi khi được phép, cha mẹ không gọi liên tục khi con không bắt máy.
Lệch giờ và buổi sáng đầu tiên
Với điểm đến cùng múi giờ hoặc lệch một giờ như Philippines, Singapore, Malaysia, lệch giờ gần như không có, chỉ có mệt vì đi đường. Với điểm đến lệch nhiều giờ như châu Âu, Bắc Mỹ, cơ thể con cần vài ngày để quen. Con có thể buồn ngủ giữa buổi chiều, tỉnh giữa đêm, đói vào giờ lạ.
Cách giúp con quen nhanh là theo giờ nơi đến ngay từ ngày đầu: ăn đúng bữa của trại, ra ngoài trời buổi sáng, cố thức đến tối dù mệt, tránh ngủ trưa quá dài. Trại có kinh nghiệm thường xếp ngày đầu nhẹ nhàng, nhiều hoạt động ngoài trời, chưa học chính.
Buổi sáng đầu tiên, trưởng đoàn nên gặp các em của đoàn ở bữa sáng, hỏi từng em đêm qua thế nào, để ý em nào mệt, sốt, buồn. Đây là lúc phát hiện sớm các vấn đề nhỏ trước khi lịch trại bắt đầu chạy.
Cha mẹ đọc tin báo của trưởng đoàn thế nào
Trong 24 giờ đầu, trưởng đoàn thường nhắn ba bốn tin vào nhóm: đoàn đã hạ cánh, đoàn đã ra khỏi sân bay, đoàn đã đến trại, các em đã ăn và vào phòng. Có đoàn kèm ảnh, có đoàn không. Khoảng cách giữa các tin có thể dài vài tiếng, vì trưởng đoàn đang lo việc thật.
Tin không nhắc riêng tên con có nghĩa là con không có gì đặc biệt cần báo, không có nghĩa là trưởng đoàn quên con. Nếu con ốm, bị thương hay có chuyện riêng, trưởng đoàn sẽ báo riêng gia đình, không báo trong nhóm chung.
Nếu sau tin "đoàn đã đến trại" quá lâu mà chưa có tin tiếp, cha mẹ nhắn riêng hỏi ngắn gọn một lần. Tránh hỏi chung trong nhóm, vì một câu hỏi lo lắng dễ kéo theo hàng chục câu hỏi của các gia đình khác.
Câu hỏi thường gặp
Đoàn đến trại muộn đêm thì con có được ăn không?
Trại có kinh nghiệm thường chuẩn bị bữa ăn muộn hoặc đồ ăn nhẹ khi biết đoàn đến trễ. Để chắc, cho con mang theo đồ ăn khô trong ba lô, và hỏi đơn vị từ buổi họp đoàn về bữa tối của ngày đến.
Con muốn đổi phòng ngay đêm đầu có được không?
Thường trại không đổi phòng trong đêm đầu trừ khi có lý do an toàn hay sức khoẻ. Khuyên con thử vài ngày; nếu vẫn có vấn đề thật, con báo quản sinh hoặc trưởng đoàn để trại xem xét theo quy trình của họ.
Có nên gọi video với con ngay đêm đầu?
Một cuộc gọi ngắn được, nếu con muốn và trại cho phép. Không cần dài, không cần đi xem phòng, xem cả trại qua màn hình. Để những chuyện đó cho những cuộc gọi sau khi con đã ổn định.
Con say xe nặng trên đường về trại thì sao?
Trưởng đoàn cho con ngồi phía trước, dừng nghỉ, cho uống nước. Khi đến trại, báo y tá để theo dõi. Nếu con có tiền sử say xe, gửi theo thuốc bác sĩ đã kê và báo trưởng đoàn từ trước.
Trại giữ hộ chiếu của con có ổn không?
Đây là cách làm phổ biến để tránh thất lạc. Điều cần là có ghi nhận rõ ai giữ, giữ ở đâu, và hộ chiếu được trả đúng ngày về. Trong lúc đó, con mang theo bản chụp hộ chiếu khi đi chơi cuối tuần.
Sau 24 giờ con vẫn khóc đòi về thì làm sao?
Vài ngày đầu khó là chuyện thường. Giữ lịch gọi đã thống nhất, nói chuyện với trưởng đoàn về cách con đang sinh hoạt ban ngày. Phần lớn trẻ ổn hơn sau tuần đầu; nếu không, trưởng đoàn và trại sẽ cùng gia đình bàn cách hỗ trợ.