Khi con lớn đi học ngắn hạn ở nước ngoài và gia đình mang theo em nhỏ chưa đến tuổi học, việc cần lo nhất là ai trông em trong những giờ anh chị ở lớp, và làm sao giữ giấc ngủ, bữa ăn, sức khoẻ của một đứa trẻ nhỏ ở một nơi xa nhà vài tuần. Em nhỏ thường không được vào khu vực học của trường, không có bảo hiểm của khoá học, và cần người lớn kè kè suốt ngày. Với một phụ huynh đi kèm mà có hai con khác tuổi, chuyến đi nặng hơn nhiều so với đi kèm một con.
Bài này dành cho gia đình đang cân nhắc có nên mang em nhỏ theo không, và nếu có thì sắp xếp thế nào. Bài không bàn chuyện hai con đều đủ tuổi đi học cùng một khoá, vốn là bài toán khác. Ở đây là em nhỏ đi theo, còn chuyến đi là của anh chị.
Có nên mang em nhỏ theo không
Câu hỏi đầu tiên không phải "có tiện không" mà là "ai sẽ trông em". Nếu chỉ có một người lớn đi kèm, người đó sẽ trông em suốt từ sáng đến chiều trong khi anh chị ở lớp, rồi lo cả hai con buổi tối. Với một chuyến bốn tuần, điều này đòi sức rất lớn, và nếu người lớn ốm thì không còn ai dự phòng. Nhiều gia đình đi kèm thấy dễ hơn khi có hai người lớn đi cùng, hoặc khi ông bà sang trong một phần của chuyến đi.
Câu hỏi thứ hai là em nhỏ có đủ sức cho chuyến đi không. Trẻ dưới hai tuổi có lịch ngủ, ăn, tiêm phòng riêng; trẻ ba đến năm tuổi đã chịu đi xa tốt hơn nhưng vẫn dễ ốm khi đổi khí hậu và đồ ăn. Hỏi bác sĩ nhi của con trước khi quyết định, nhất là về tiêm phòng cần thiết cho nơi đến và những bệnh hay gặp theo mùa ở đó.
Câu hỏi thứ ba ít ai hỏi: chuyến đi của anh chị có bị lấn át không. Khi em nhỏ đi theo, sự chú ý của cha mẹ tự nhiên dồn về em, vì em cần nhiều hơn. Con lớn có thể đi học về mà không có ai nghe kể, hoặc phải chờ em ngủ mới được nói chuyện. Nếu gia đình thấy khó giữ được phần chú ý cho con lớn, để em ở nhà với ông bà hay người thân có khi là lựa chọn tử tế hơn với cả hai con.
Chuyến bay và mấy ngày đầu với hai con
Chuyến bay là đoạn đầu tiên mà sự có mặt của em nhỏ làm mọi việc khác đi. Một người lớn với một đứa trẻ tiểu học và một em bé phải cùng lúc trông hai va li, hai hộ chiếu của con, xe đẩy, túi đồ của em, và một đứa lớn đang phấn khích muốn đi xem mọi thứ ở sân bay. Chọn chuyến bay thẳng nếu có, giờ bay gần giờ ngủ của em, và giao cho con lớn một việc cụ thể có ích như giữ túi đồ chơi của em hay đọc số cửa ra máy bay, để con thấy mình là người cùng đi chứ không phải người trông em.
Mấy ngày đầu ở nơi mới, em nhỏ thường cần cha mẹ nhiều hơn mọi khi, đúng lúc con lớn cũng đang bước vào tuần học đầu tiên căng thẳng nhất. Nếu có thể, sắp xếp để người lớn thứ hai có mặt trong tuần đầu, rồi về sau. Nếu chỉ có một người lớn, giảm mọi việc khác xuống mức tối thiểu trong tuần đó: ăn đơn giản, không đi chơi xa, ngủ sớm cả nhà. Tuần đầu qua được êm thì những tuần sau thường dễ hơn nhiều.
Ai trông em trong giờ anh chị ở lớp
Đây là bài toán quyết định cả chuyến đi. Bảng dưới đây liệt kê các phương án hay gặp và điều cần kiểm cho từng cách:
| Phương án | Điều kiện | Điều cần kiểm | Rủi ro |
|---|---|---|---|
| Người đi kèm tự trông cả ngày | Một người lớn, không có việc khác | Sức của người lớn qua bốn tuần, kế hoạch khi người lớn ốm | Kiệt sức, không có dự phòng |
| Hai người lớn chia ca | Bố mẹ cùng đi hoặc có ông bà | Chỗ ở đủ rộng, chia lịch rõ ràng | Chi phí và nghỉ phép của hai người |
| Lớp hoặc nhóm trẻ ở khu nghỉ dưỡng, khách sạn | Nơi ở có câu lạc bộ trẻ em | Tuổi nhận, tỷ lệ người trông, giấy tờ của người trông | Em chưa quen người lạ, ngôn ngữ |
| Người giữ trẻ thuê theo giờ | Có nguồn giới thiệu tin cậy | Giấy tờ, kinh nghiệm, người giới thiệu, thử vài buổi khi có người lớn ở nhà | Khó kiểm chứng từ xa, rủi ro an toàn |
| Nhà trẻ hoặc lớp mẫu giáo ngắn hạn tại chỗ | Có cơ sở nhận trẻ theo tuần | Giấy phép hoạt động, giờ đón, chính sách khi trẻ ốm | Em phải thích nghi cùng lúc với anh chị |
Với người giữ trẻ thuê theo giờ, đừng để em ở một mình với người lạ ngay từ đầu. Vài buổi đầu người lớn ở cùng nhà, quan sát cách người giữ trẻ chơi và xử lý khi em khóc, rồi mới ra ngoài từng chút một.
Giấc ngủ và bữa ăn của em nhỏ ở nơi xa
Giữ lịch ngủ của em là ưu tiên số một. Trẻ nhỏ thiếu ngủ vài ngày là quấy cả nhà, ăn kém, dễ ốm. Giữ giờ ngủ trưa và giờ ngủ tối gần như ở nhà, kể cả khi anh chị có hoạt động tối. Nếu cả nhà phải đi đâu vào giờ ngủ của em, cân nhắc để một người ở lại với em.
Mang theo đồ ngủ quen thuộc. Chiếc chăn, gấu bông, đèn ngủ, bình sữa quen thuộc giúp em nhận ra giờ ngủ ở một căn phòng lạ. Hỏi chỗ ở có nôi hoặc giường cũi không, hay phải mang theo loại gấp gọn.
Đồ ăn cho trẻ nhỏ. Ở nhiều nơi, sữa, bột ăn dặm, đồ ăn cho trẻ nhỏ không giống loại quen dùng ở nhà. Mang đủ cho vài ngày đầu và tìm trước cửa hàng gần chỗ ở có loại thay thế phù hợp. Hỏi bác sĩ nhi trước nếu định đổi loại sữa.
Nước uống và vệ sinh. Dùng nước đóng chai hoặc nước đã đun sôi cho pha sữa và cho em uống, nhất là ở nơi chưa rõ chất lượng nước máy. Mang theo dung dịch rửa tay và khăn ướt cho những lúc ở ngoài.
Sức khoẻ trẻ nhỏ ở nơi nóng ẩm
Nhiều điểm học ngắn hạn gần Việt Nam có khí hậu nóng ẩm. Trẻ nhỏ chịu nóng kém hơn người lớn và dễ có những vấn đề sau. Đây là những lưu ý chung, không thay lời khuyên của bác sĩ nhi:
- Mất nước và say nắng: cho em uống nước thường xuyên, tránh ra ngoài giữa trưa, mũ rộng vành, quần áo mỏng sáng màu.
- Muỗi đốt: mùng, kem chống muỗi phù hợp cho tuổi của em theo hướng dẫn của bác sĩ, quần áo dài vào buổi chiều tối.
- Rôm sảy, hăm: tắm mát, thay đồ thường xuyên, giữ da khô.
- Đau bụng, tiêu chảy: ăn chín uống sôi, rửa tay trước khi ăn, mang theo những thứ bác sĩ dặn cho trường hợp này.
- Biết trước nơi khám: tìm sẵn phòng khám nhi hoặc bệnh viện gần chỗ ở, giờ làm việc, cách liên lạc, và kiểm bảo hiểm du lịch của em có chi trả ở đó không.
- Dấu hiệu cần đi khám ngay: sốt cao kéo dài, li bì, bỏ ăn bỏ uống, nôn liên tục, khó thở. Không chờ đến sáng hôm sau.
Mang theo sổ tiêm chủng và một tờ tóm tắt sức khoẻ của em bằng tiếng Anh: cân nặng, dị ứng, bệnh nền, thuốc đang dùng. Khi phải đi khám ở nơi lạ, tờ giấy đó tiết kiệm rất nhiều thời gian.
Giữ công bằng giữa con lớn và con nhỏ
Con lớn đang trải qua một chuyến đi lớn của mình: lớp mới, bạn mới, lần đầu nói tiếng Anh cả ngày. Con cần một người lớn nghe con kể vào buổi chiều, cần cuối tuần được đi những nơi con muốn, cần được tôn trọng rằng đây là chuyến đi của con. Khi em nhỏ đi theo, những nhu cầu này dễ bị đẩy xuống vì em ồn hơn, cần nhiều hơn.
Một vài cách giữ cân bằng: mỗi ngày có ít nhất một khoảng thời gian riêng cho con lớn với một người lớn, dù chỉ nửa giờ đi bộ hay ngồi quán nước, không có em. Cuối tuần, để con lớn chọn một hoạt động, kể cả khi hoạt động đó không hợp với em, và một người lớn ở nhà với em. Tránh giao cho con lớn trông em, kể cả "chỉ một lúc thôi", vì điều đó lấy mất phần tự do mà chuyến đi đáng lẽ đem lại cho con.
Cũng nên nói trước với con lớn, trước ngày đi, rằng em sẽ đi cùng và em cần gì. Con lớn biết trước rằng có những buổi tối mẹ phải ru em ngủ, có những chuyến đi chơi phải về sớm vì em mệt, sẽ dễ chấp nhận hơn là bị bất ngờ giữa chuyến. Đồng thời hứa với con những phần chắc chắn thuộc về con, và giữ lời.
Với em nhỏ, chuyến đi cũng có thể là một trải nghiệm đẹp nếu được nhìn như vậy: một khu chợ mới, một bãi biển, những bạn nhỏ ở công viên nói thứ tiếng khác. Em sẽ không nhớ nhiều, nhưng gia đình sẽ có những tấm ảnh và câu chuyện để kể với em sau này. Điều quan trọng là đừng biến em thành lý do khiến chuyến đi của anh chị bị thu nhỏ lại.
Kiểm trước khi đặt vé cho em nhỏ
Danh sách dưới đây nên xong trước khi đặt vé, vì một vài điểm có thể làm thay đổi quyết định có mang em theo hay không:
- Hộ chiếu của em còn hạn đủ lâu theo yêu cầu của nước đến, và điều kiện nhập cảnh với trẻ nhỏ, kiểm với đại sứ quán nước đến.
- Bảo hiểm du lịch riêng cho em, vì bảo hiểm của khoá học chỉ bao học sinh đã đăng ký.
- Chỗ ở có chỗ cho em: nôi, giường cũi, bồn tắm hoặc chậu tắm, không gian để em chơi khi trời mưa.
- Phương án trông em đã chốt, có cả phương án dự phòng khi người lớn ốm.
- Lịch khám và tiêm phòng đã cập nhật theo tư vấn của bác sĩ nhi cho nơi đến.
Nếu sau khi đi qua danh sách mà vẫn còn hai, ba điểm chưa giải quyết được, đó có thể là dấu hiệu chuyến này nên để em ở nhà, và hẹn em một chuyến khác khi em lớn hơn.
Câu hỏi thường gặp
Em nhỏ có được vào trường cùng anh chị không?
Thường là không trong giờ học, vì lý do an toàn và bảo hiểm. Một số trường cho phép gia đình vào khu vực chung trong buổi tổng kết, buổi biểu diễn cuối khoá hoặc ngày mở cửa cho phụ huynh. Hỏi trường trước để biết những dịp em được đến xem anh chị.
Có nên thuê người giữ trẻ qua mạng ở nước ngoài không?
Chỉ khi có nguồn giới thiệu tin cậy, như trường của anh chị, nơi ở, hoặc gia đình quen đã dùng. Kiểm giấy tờ tuỳ thân, kinh nghiệm, hỏi người giới thiệu, và để người giữ trẻ làm vài buổi khi có người lớn ở nhà trước khi để em ở riêng với họ.
Em nhỏ dưới hai tuổi đi chuyến bay dài có ổn không?
Nhiều gia đình vẫn đưa trẻ dưới hai tuổi đi xa, nhưng cần hỏi bác sĩ nhi về sức khoẻ của em, chọn giờ bay hợp giờ ngủ, và chuẩn bị đồ ăn, đồ thay. Hỏi hãng bay về nôi trên máy bay và quy định mang sữa, nước cho trẻ qua cửa kiểm tra an ninh.
Mang em theo thì con lớn có bị ảnh hưởng việc học không?
Có thể, nếu buổi tối con lớn không được ngủ đủ vì em quấy, hoặc không có ai nghe con kể chuyện ngày học. Giữ cho con lớn một chỗ ngủ yên và một khoảng thời gian riêng mỗi ngày với một người lớn giúp hạn chế ảnh hưởng.
Nên để em ở nhà với ông bà hay mang theo?
Tuỳ sức khoẻ của ông bà, tuổi của em và số người lớn đi kèm. Nếu chỉ một người lớn đi kèm và em dưới ba tuổi, để em ở nhà với ông bà quen chăm thường nhẹ nhàng hơn cho mọi người. Nếu có hai người lớn đi cùng, mang em theo dễ xoay xở hơn.
Câu lạc bộ trẻ em ở khu nghỉ dưỡng có an toàn để gửi em không?
Nhiều nơi tổ chức tốt, có người trông được đào tạo và tỷ lệ người trông trên trẻ rõ ràng. Hỏi tuổi nhận, tỷ lệ người trông, quy định đón trả, chính sách khi trẻ ốm. Vài lần đầu ở cùng em trong câu lạc bộ để em quen trước khi để em ở lại.