Có ba cách ghép một kỳ nghỉ gia đình với khoá học ngắn hạn của con: đi chơi vài ngày trước khi khoá bắt đầu, đi chơi sau khi khoá kết thúc, hoặc xen những chuyến ngắn vào cuối tuần trong suốt khoá. Với phần lớn gia đình, đi chơi sau khoá là cách êm nhất, vì con bước vào lớp với sức khoẻ và tâm trí còn nguyên, rồi được thưởng một kỳ nghỉ khi đã xong việc. Đi chơi trước khoá hợp khi cần vài ngày cho con quen khí hậu và giờ giấc; xen cuối tuần chỉ nên làm nhẹ.
Sai lầm hay gặp nhất là cố nhét quá nhiều vào một chuyến: vừa muốn con học được nhiều, vừa muốn cả nhà đi được nhiều nơi, vừa muốn người lớn nghỉ ngơi. Kết quả là con mệt khi vào lớp, người lớn mệt khi về nhà. Bài này đi qua ưu nhược của từng cách ghép, một lịch mẫu cho chuyến bốn tuần, những dấu hiệu lịch đang quá dày, và cách chọn điểm đi chơi sao cho không phá nhịp học của con.
Ba cách ghép nhìn cạnh nhau
Mỗi cách đều có chỗ dùng. Bảng giúp gia đình nhìn ra cái giá của từng cách trước khi đặt vé:
| Cách ghép | Điểm mạnh | Cái giá phải trả | Hợp với |
|---|---|---|---|
| Đi chơi trước khoá | Con quen khí hậu, quen đồ ăn, lệch giờ đã qua khi vào lớp | Con dễ mệt và còn tâm trạng đi chơi khi ngày học đầu tới | Điểm đến lệch múi giờ nhiều, con nhạy cảm với thời tiết |
| Đi chơi sau khoá | Con học trọn sức, kỳ nghỉ là phần thưởng sau khi xong việc | Người lớn đi kèm đã ở lâu, có thể mệt trước khi bắt đầu nghỉ | Phần lớn gia đình, nhất là chuyến đầu |
| Xen chuyến ngắn cuối tuần | Cả nhà khám phá nhiều nơi mà không cần nghỉ phép thêm | Con mất cuối tuần nghỉ ngơi, có thể bỏ lỡ chuyến đi chung của trại | Con lớn, khoá bán trú, chuyến đi ngắn trong ngày |
| Không ghép, chỉ học | Đơn giản, con tập trung, chi phí gọn | Gia đình đi xa mà ít trải nghiệm chung | Con nội trú theo đoàn, cha mẹ không đi cùng |
Có thể ghép cả hai đầu: hai ngày trước khoá để quen nơi ở, một tuần sau khoá để đi chơi. Điều nên tránh là ghép cả ba, vì khi đó gần như không còn ngày nào cả nhà thật sự nghỉ.
Vì sao đi chơi sau khoá thường êm hơn
Một khoá học ngắn hạn được thiết kế để con dồn sức học trong vài tuần. Tuần đầu là tuần khó nhất: lớp mới, bạn mới, giáo viên mới, giọng nói mới, có khi cả cách ăn ngủ mới. Một đứa trẻ vừa trải qua năm ngày đi chơi liên tục, ngủ muộn, đi bộ nhiều, ăn uống thất thường, sẽ bước vào tuần đó với ít sức hơn hẳn. Nhiều giáo viên nhận ra ngay những em đến lớp sau một chuyến chơi dài: hay ngáp, dễ khóc, mất tập trung sau giờ trưa.
Ngược lại, khi kỳ nghỉ nằm sau khoá, nó trở thành thứ để con chờ. Con biết rằng sau bốn tuần học sẽ có một tuần biển, một tuần thăm thành phố khác, và động lực đi hết khoá cũng rõ hơn. Về mặt ngôn ngữ, đi chơi sau khoá còn có một lợi ích nhỏ: con mang vốn tiếng Anh vừa học được ra dùng ngay khi hỏi đường, gọi món, mua vé, và cảm nhận rõ mình đã tiến bộ.
Điểm cần tính là sức của người đi kèm. Một phụ huynh đã đưa đón con bốn tuần thường mệt khi kỳ nghỉ bắt đầu. Nếu được, người còn lại trong gia đình bay sang vào cuối khoá để cùng đi chơi, vừa chia việc, vừa biến tuần cuối thành dịp đoàn tụ.
Khi nào nên đi chơi trước khoá
Điểm đến lệch múi giờ nhiều. Nếu con học ở nơi lệch Việt Nam từ năm giờ trở lên, vài ngày đầu con sẽ buồn ngủ giữa trưa và thức giữa đêm. Đến sớm ba, bốn ngày, sinh hoạt nhẹ, ra nắng buổi sáng, giúp con chỉnh đồng hồ sinh học trước khi vào lớp.
Khí hậu khác hẳn ở nhà. Con từ miền Nam sang nơi lạnh, hoặc từ nơi khô sang vùng nóng ẩm, cần vài ngày để cơ thể quen. Những ngày này nên đi chơi nhẹ, gần nơi ở, không leo núi hay đi bộ cả ngày.
Con hay lo lắng khi đến nơi lạ. Có những em cần thời gian để thấy nơi mới là an toàn trước khi phải gặp người lạ. Vài ngày đi dạo quanh khu, ghé qua cổng trường, đi thử đường đến lớp, ăn thử món địa phương giúp con bớt căng khi ngày học đầu tới.
Giữ nguyên tắc: hai ngày cuối trước khoá là ngày nghỉ. Dù đi chơi trước khoá bao lâu, hai ngày ngay trước ngày nhập học nên dành cho ngủ đủ, soạn cặp sách, đi thử đường và làm quen nơi ở. Đó là lúc con chuyển từ tâm thế đi chơi sang tâm thế đi học.
Một lịch mẫu cho chuyến bốn tuần học và một tuần chơi
Ví dụ dưới đây dành cho con học bán trú, một phụ huynh đi kèm, phụ huynh còn lại sang vào cuối khoá. Gia đình có thể co giãn theo lịch nghỉ phép thật của mình:
- Hai ngày trước khoá: bay sang, nhận phòng, đi chợ, đi thử đường đến trường, ngủ sớm.
- Tuần học thứ nhất: không đi chơi xa. Cuối tuần chỉ ra công viên hoặc bãi biển gần, để con nghỉ sau tuần đầu căng thẳng.
- Tuần học thứ hai và thứ ba: mỗi cuối tuần một chuyến đi trong ngày, về trước giờ ăn tối. Nếu trại có chuyến đi chung, ưu tiên cho con đi cùng bạn.
- Tuần học thứ tư: lại giữ nhẹ. Con có buổi tổng kết, có khi có bài kiểm tra hay buổi biểu diễn cuối khoá; người còn lại trong gia đình bay sang vào cuối tuần.
- Tuần nghỉ: cả nhà đi chơi, tốt nhất là một hoặc hai điểm thay vì năm điểm, có ít nhất hai ngày không lịch trình.
Điểm mấu chốt của lịch này là tuần đầu và tuần cuối của khoá được giữ yên. Hai tuần đó là lúc con cần sức nhiều nhất, một để thích nghi, một để hoàn thành.
Dấu hiệu lịch trình đang quá dày
Những dấu hiệu dưới đây thường xuất hiện từ tuần thứ hai. Thấy hai, ba dấu hiệu cùng lúc là lúc nên cắt bớt một chuyến đi:
- Con ngủ gật trên xe mỗi lần đi chơi, hoặc khó dậy vào buổi sáng thứ Hai.
- Con cáu kỉnh với anh chị em và cha mẹ nhiều hơn hẳn mọi khi, khóc vì những chuyện nhỏ.
- Giáo viên nhắn rằng con mệt hoặc mất tập trung vào đầu tuần.
- Con nói không muốn đi chơi nữa, chỉ muốn ở nhà.
- Người đi kèm thấy mình đang lên kế hoạch cho cuối tuần thay vì nghỉ trong cuối tuần.
- Cả nhà chụp nhiều ảnh nhưng không ai nhớ được đã làm gì ở mỗi nơi.
Một ngày không có kế hoạch, chỉ ăn, ngủ, đọc sách, ra công viên gần nhà, thường đem lại cho trẻ nhiều hơn một chuyến đi xa. Trẻ cần thời gian không làm gì để sắp xếp lại những gì đã trải qua.
Chọn điểm đi chơi không phá nhịp học
Chuyến đi chơi trong tuần học nên ngắn, gần, và không đòi con dậy sớm hay về khuya. Một bãi biển cách một giờ đi xe, một khu bảo tồn thiên nhiên, một chợ cuối tuần, một bảo tàng nhỏ có hoạt động cho trẻ: những nơi như vậy cho con thấy đất nước nơi mình đang học mà không lấy mất sức cho thứ Hai.
Những chuyến xa hơn, phải đi máy bay nội địa, ngủ lại qua đêm, nhiều điểm trong ngày, nên để dành cho tuần nghỉ sau khoá. Mùa mưa cũng là yếu tố cần tính: ở nhiều nước nhiệt đới, mưa chiều có thể kéo dài và đường sá khó đi, nên chọn điểm có phương án trong nhà nếu trời xấu.
Một cách hay là để con góp ý chọn điểm đi chơi bằng những gì con nghe được ở lớp. Bạn cùng lớp kể về một bãi biển, giáo viên giới thiệu một món ăn, một khu chợ: khi cả nhà đi đến đúng nơi đó, con có chuyện để kể lại với bạn vào thứ Hai, và đó là một trong những cách tự nhiên nhất để con dùng tiếng Anh ngoài giờ học.
Với những chuyến đi chung do trại tổ chức vào cuối tuần, cân nhắc ưu tiên cho con đi cùng bạn thay vì đi riêng với gia đình. Những chuyến đi chung là lúc các con thân nhau nhất, và một em vắng mặt vì đi chơi riêng với bố mẹ sẽ lỡ phần câu chuyện cả lớp kể suốt tuần sau.
Tuần nghỉ sau khoá: giữ cho nó là kỳ nghỉ thật
Một gợi ý nhỏ: chọn điểm nghỉ ở cùng nước hoặc gần nơi con vừa học thay vì bay sang một nước khác ngay. Bớt một chặng bay, bớt một lần làm thủ tục nhập cảnh, và con vẫn còn dùng được những câu tiếng Anh, những món ăn, những phép lịch sự vừa quen ở trường. Một chuyến nối sang nước khác nên để dành cho gia đình đã quen đi xa và con đã lớn.
Tuần nghỉ sau khoá dễ biến thành một chuyến chạy điểm: vì đã đi xa đến đây, gia đình muốn tranh thủ đi hết mọi nơi nổi tiếng. Nhưng con vừa học xong bốn tuần, người đi kèm vừa lo bốn tuần, và người mới sang thì vừa bay một chặng dài. Một tuần nghỉ thật nên có ít điểm, có ngày ngủ dậy muộn, có bữa ăn dài không vội.
Đây cũng là dịp tốt để cả nhà nghe con kể về khoá học, khi con đã có khoảng cách vài ngày với lớp học và không còn mệt. Nhiều phụ huynh nhận ra con kể nhiều nhất không phải ngay hôm cuối khoá, mà vài ngày sau, giữa một buổi chiều ở bãi biển hay trên chuyến tàu. Những câu chuyện đó là phần quà của chuyến đi.
Nếu trong tuần nghỉ có một ngày mưa, đừng cố tìm chỗ khác để đi cho đủ lịch. Một buổi chiều cả nhà ở trong phòng chơi bài, xem lại ảnh của khoá học, để con chỉ từng người bạn và kể tên giáo viên, nhiều khi là buổi con nhớ lâu nhất của cả chuyến.
Cuối cùng, chừa một, hai ngày đệm sau khi về Việt Nam trước khi con đi học lại hoặc tham gia hoạt động khác. Con cần thời gian để chuyển từ nhịp của chuyến đi về nhịp ở nhà, và gia đình cũng cần thời gian để giặt giũ, dọn va li, chia quà, kể chuyện với ông bà.
Câu hỏi thường gặp
Có nên cho con nghỉ một hai ngày giữa khoá để cả nhà đi chơi xa không?
Không nên với khoá ngắn hạn. Mỗi ngày học trong một khoá vài tuần chiếm phần lớn hơn nhiều so với một ngày trong năm học, và con nghỉ giữa chừng thường khó bắt nhịp lại với lớp. Để chuyến đi xa vào tuần nghỉ sau khoá.
Đi chơi trước khoá bao nhiêu ngày là vừa?
Với điểm đến gần múi giờ Việt Nam, hai, ba ngày là đủ để con quen nơi ở. Với điểm đến lệch nhiều múi giờ, bốn, năm ngày giúp con chỉnh giấc ngủ. Dù bao nhiêu ngày, giữ hai ngày cuối thật nhẹ trước ngày nhập học.
Con học nội trú thì gia đình có nên đi chơi trong lúc con học không?
Được, đó chính là lúc người lớn có thời gian riêng. Nhưng cần đảm bảo trại liên lạc được với gia đình trong mọi lúc, và gia đình có thể quay lại trong thời gian hợp lý nếu con ốm. Tránh đi đến nơi mất liên lạc nhiều ngày.
Có nên đặt sẵn tour cho tuần nghỉ sau khoá không?
Đặt sẵn chỗ ở và vé di chuyển chính là đủ. Lịch từng ngày nên để mở một phần, vì sau bốn tuần học con có thể mệt hơn dự tính, hoặc có mong muốn riêng từ những gì nghe được ở lớp. Một kỳ nghỉ có khoảng trống thường dễ chịu hơn một tour kín lịch.
Chuyến đi chơi có làm con quên những gì vừa học không?
Không đáng kể trong vài ngày, nhất là khi con dùng tiếng Anh khi đi chơi. Việc giữ vốn ngôn ngữ lâu dài phụ thuộc vào những tháng sau khi về nhà hơn là một tuần nghỉ. Khuyến khích con tự gọi món, hỏi đường, mua vé trong kỳ nghỉ là cách ôn tự nhiên.
Nên chọn điểm khoá học trước hay điểm du lịch trước?
Chọn khoá học trước. Khoá học quyết định trải nghiệm chính của con, còn điểm du lịch có thể chọn quanh nơi con học. Chọn ngược lại dễ dẫn đến một khoá học không hợp chỉ vì nó nằm gần nơi gia đình muốn đi chơi.