Hai gia đình đi chung một chuyến học ngắn hạn cho con, cùng ở gần nhau và thay nhau đưa đón, có thể nhẹ việc hơn nhiều so với một gia đình đi một mình, với điều kiện hai nhà thống nhất trước bằng lời rõ ràng về năm thứ: chỗ ở, việc đưa đón và nấu nướng, cách chia chi tiêu, luật chung cho các con, và cách xử lý khi hai nhà khác ý giữa chuyến. Phần lớn chuyến đi chung căng thẳng không phải vì hai nhà không hợp nhau, mà vì những điều tưởng là hiển nhiên chưa bao giờ được nói ra.
Kiểu đi chung này thường bắt đầu từ hai gia đình có con chơi thân, hoặc hai bà mẹ quen nhau từ lớp của con. Bài này đi qua lợi ích thật của việc đi chung, những thoả thuận nên có trước khi đặt vé, cách sắp xếp ở chung hay ở riêng, chuyện các con đi học cùng nhau, và cách giữ hoà khí khi vài tuần sống gần nhau bắt đầu lộ những khác biệt nhỏ.
Lợi ích thật của việc đi chung
Có người dự phòng. Khi một người lớn ốm, khi một nhà có việc gấp, khi một bé phải nghỉ học, luôn có người lớn khác đón con giúp. Với một phụ huynh đi kèm một mình, đây là thứ thiếu nhất.
Chia việc hằng ngày. Một nhà đưa buổi sáng, một nhà đón buổi chiều; một nhà nấu tối thứ Hai, một nhà nấu tối thứ Ba. Người đi kèm có thêm thời gian cho công việc hoặc cho mình.
Người lớn có bạn. Vài tuần ở nơi lạ, người đi kèm cũng nhớ nhà và thấy cô đơn. Có một người lớn khác cùng hoàn cảnh để trò chuyện là chỗ dựa tinh thần thật.
Các con có bạn quen. Với trẻ nhỏ, có một bạn quen trong những ngày đầu giúp bớt sợ. Nhưng đây cũng là điểm cần cân nhắc, xem phần dưới về chuyện các con học cùng nhau.
Chuyến đi nhẹ hơn về tâm lý. Hai nhà cùng tìm hiểu, cùng hỏi trường, cùng chia sẻ kinh nghiệm, nên quyết định ít khi phải đưa ra một mình.
Năm thoả thuận nên có trước khi đặt vé
Ngồi lại với nhau, cả bố lẫn mẹ của hai nhà nếu được, và nói rõ từng điểm. Ghi lại thành vài dòng tin nhắn để sau này không ai nhớ khác ai:
- Chỗ ở: ở chung một căn hộ lớn, hai căn cạnh nhau, hay hai nơi gần nhau. Ai đặt, ai đứng tên, chia tiền thế nào, ai lo khi có hỏng hóc.
- Đưa đón và nấu nướng: lịch luân phiên theo ngày hay theo tuần, ai lo khi một người ốm, bữa nào ăn chung, bữa nào mỗi nhà tự lo.
- Chi tiêu chung: những khoản nào chia đôi, khoản nào mỗi nhà tự trả, ghi chép ở đâu, thanh toán khi nào. Nói rõ từ đầu tránh khó xử về sau.
- Luật cho các con: giờ ngủ, giờ dùng điện thoại, tiền tiêu vặt, đồ ăn vặt, đi chơi riêng. Hai nhà có thể khác nhau, nhưng khi các con ở chung, cần một bộ luật chung.
- Khi khác ý: nếu một nhà muốn đổi lịch, đổi chỗ ở, về sớm, thì nói với nhau thế nào. Đồng ý trước rằng mỗi nhà có quyền quyết định cho con mình, và không ai giận khi nhà kia chọn khác.
Thoả thuận này nghe có vẻ trang trọng giữa hai gia đình thân nhau, nhưng chính vì thân nên càng cần. Một hiểu lầm nhỏ về tiền hay về con ở nơi xa dễ làm sứt mẻ một tình bạn lâu năm.
Ở chung hay ở riêng
Lựa chọn chỗ ở là quyết định lớn nhất của chuyến đi chung. Bảng dưới đây so ba cách hay gặp:
| Cách ở | Điểm mạnh | Điểm cần lường | Hợp với |
|---|---|---|---|
| Chung một căn hộ lớn | Tiện chia việc nấu nướng, trông con, chi phí gọn | Ít riêng tư, va chạm về giờ giấc, bếp, phòng tắm | Hai nhà rất thân, đã từng đi chơi chung nhiều ngày |
| Hai căn cạnh nhau cùng toà | Gần để hỗ trợ, mỗi nhà vẫn có không gian riêng | Phải tìm được hai căn cùng lúc | Phần lớn hai gia đình đi chung |
| Hai nơi gần nhau trong khu | Linh hoạt, mỗi nhà chọn theo nhu cầu | Đưa đón chung phải đi thêm một đoạn | Hai nhà khác nhau nhiều về nếp sinh hoạt |
Nếu chưa từng ở chung với nhau vài ngày, hai căn cạnh nhau thường là lựa chọn an toàn nhất. Gần đủ để giúp nhau, xa đủ để mỗi nhà có lúc đóng cửa nghỉ ngơi.
Các con học cùng nhau: có nên xếp chung lớp
Hai bạn thân đi học cùng một khoá là niềm vui lớn của các con, và giúp những ngày đầu bớt căng thẳng. Nhưng nếu hai bạn ngồi chung lớp, ăn chung bàn, chơi chung nhóm suốt khoá, các con sẽ nói tiếng Việt với nhau phần lớn thời gian, và ít khi phải làm quen với bạn mới. Đó là cái giá ít ai nghĩ đến khi chọn đi chung.
Cách hay được trường khuyên là xếp hai bạn vào lớp khác nhau theo trình độ, cho các con gặp nhau ở giờ ăn, giờ chơi và cuối tuần. Nếu trình độ hai bạn tương đương, có thể đề nghị trường xếp khác lớp dù cùng trình độ. Nói trước với các con lý do, để các con không nghĩ đó là bị chia rẽ.
Một cách khác là đặt cho các con một luật vui: trong giờ ở trường thì nói tiếng Anh với nhau, kể cả khi chỉ có hai đứa. Các con lớn thường thích thử thách kiểu này, và người lớn hai nhà có thể khích lệ bằng một phần thưởng nhỏ vào cuối tuần.
Cũng nên chuẩn bị tinh thần rằng hai bạn thân có thể không thân như ở nhà khi ở trại. Một em kết bạn mới nhanh hơn, em kia thấy bị bỏ lại; hoặc hai em cãi nhau vì mệt. Cha mẹ hai nhà không nên đứng về phía con mình, mà để các con tự giải quyết, chỉ bước vào khi chuyện kéo dài hoặc có em bị tổn thương.
Với hai gia đình có con chênh tuổi, các con có thể không học cùng nhau mà chỉ gặp nhau buổi tối. Khi đó, tránh giao cho con lớn của nhà này trông con nhỏ của nhà kia, kể cả khi cha mẹ hai nhà thấy tiện.
Chọn chương trình khi hai nhà có nhu cầu khác nhau
Hai gia đình đi chung thường muốn chọn cùng một chương trình cho tiện, nhưng hai con có thể khác nhau về tuổi, trình độ tiếng Anh, sức khoẻ và sở thích. Một em đã quen đi xa, cần lớp khó hơn; em kia lần đầu đi, cần chương trình nhẹ nhàng. Ép cả hai vào một chương trình chỉ vì muốn đi chung có thể làm một trong hai con thiệt.
Cách hợp lý là chọn cùng một nơi, cùng một trường có nhiều mức lớp, để mỗi con được xếp đúng trình độ mà hai nhà vẫn ở gần nhau. Nếu trường không có mức lớp phù hợp cho một trong hai con, hai nhà có thể chọn hai trường gần nhau trong cùng thành phố, vẫn chia được việc đưa đón và cuối tuần.
Thời gian đi cũng cần khớp. Một nhà chỉ nghỉ được hai tuần, nhà kia muốn cho con học bốn tuần. Hai nhà có thể đi chung hai tuần đầu, rồi một nhà ở lại thêm. Nói rõ chuyện này từ đầu để nhà ở lại chuẩn bị cho những tuần tự lo một mình.
Những va chạm nhỏ hay gặp và cách gỡ
Sau hai tuần sống gần nhau, những khác biệt nhỏ bắt đầu hiện ra. Biết trước giúp hai nhà không bất ngờ:
- Khác nhau về giờ giấc: một nhà ngủ sớm, một nhà thức khuya. Gỡ bằng cách tách khu vực ngủ, thống nhất giờ yên lặng buổi tối.
- Khác nhau về cách nuôi con: một nhà cho xem điện thoại thoải mái, nhà kia giới hạn. Gỡ bằng luật chung khi các con ở cùng, còn ở riêng thì mỗi nhà một cách.
- Chi tiêu không đều: một nhà thích ăn ngoài, nhà kia thích nấu. Gỡ bằng cách chỉ chia đôi những khoản đã thống nhất, phần còn lại mỗi nhà tự trả.
- Một người làm nhiều việc hơn: người đảm đang thường ôm việc mà không nói, rồi mệt. Gỡ bằng lịch luân phiên rõ ràng, và hỏi nhau mỗi cuối tuần xem có ai thấy quá tải không.
- Con hai nhà giận nhau: để các con tự làm lành, người lớn không phân xử ai đúng ai sai trừ khi có chuyện nghiêm trọng.
Một buổi tối mỗi tuần, người lớn hai nhà ngồi uống nước và nói chuyện thẳng thắn về tuần vừa qua, thường giải được phần lớn khúc mắc trước khi chúng thành chuyện lớn.
Khi một nhà muốn đổi hướng giữa chuyến
Có những lúc một nhà cần thay đổi: con ốm phải về sớm, công việc ở nhà có việc gấp, con không hợp với trường và muốn đổi khoá. Khi đó, nhà còn lại có thể thấy hụt hẫng, vì mất người dự phòng và mất người bạn đồng hành. Thoả thuận từ đầu rằng mỗi nhà có quyền quyết định cho con mình giúp những lúc này bớt khó xử.
Với những chuyện nhỏ hơn như muốn đổi lịch đi chơi cuối tuần, muốn ăn riêng vài bữa, muốn một ngày không gặp ai, cũng nên nói thẳng mà không cần giải thích dài. Hai nhà đi chung không có nghĩa phải làm mọi thứ cùng nhau. Những khoảng riêng như vậy thường giúp hai nhà vui vẻ hơn khi gặp lại.
Nhà phải rời đi nên báo sớm nhất có thể, giúp nhà kia sắp xếp lại việc đưa đón và chỗ ở nếu đang ở chung, và thanh toán xong phần chi phí chung. Nhà ở lại nên hiểu rằng đó không phải là bỏ rơi, mà là điều có thể xảy ra với bất kỳ gia đình nào.
Hai gia đình đi qua được một chuyến đi chung, kể cả với vài va chạm nhỏ dọc đường, thường thân nhau hơn sau đó. Các con có một kỷ niệm chung về một mùa hè ở nước ngoài, và cha mẹ có thêm một người bạn hiểu mình trong chuyện nuôi con.
Gia đình đang cân nhắc đi chung với một nhà quen có thể hỏi đội tư vấn Global Gate Pass về các chương trình nhận nhiều học sinh từ cùng một nhóm gia đình, cách xếp lớp và chỗ ở cho phụ huynh đi kèm. Văn phòng Global Gate Pass hiện ở Tầng 1, Toà nhà Jamona Heights, 210 Bùi Văn Ba, Tân Thuận, TP.HCM.
Câu hỏi thường gặp
Có nên đi chung với gia đình mới quen không?
Nếu chưa từng đi chơi chung vài ngày, nên thử một chuyến ngắn trong nước trước. Sống gần nhau vài tuần ở nơi xa khác hẳn gặp nhau ở cổng trường. Nếu vẫn muốn đi chung ngay, chọn ở hai căn riêng và giữ thoả thuận rõ ràng.
Chia chi phí chung thế nào cho công bằng?
Cách đơn giản nhất là chỉ chia những khoản dùng chung thật sự như tiền thuê chỗ ở chung, xe đưa đón chung, bữa ăn chung, theo tỷ lệ số người hoặc chia đôi tuỳ thoả thuận. Ghi vào một bảng chung, thanh toán mỗi tuần, tránh dồn đến cuối chuyến.
Hai con thân nhau có nên ở chung phòng ký túc xá không?
Với trẻ nhỏ lần đầu xa nhà, ở chung phòng với bạn thân giúp yên tâm. Với trẻ lớn hơn, ở khác phòng giúp các con làm quen bạn mới và dùng tiếng Anh nhiều hơn. Hỏi trường cách họ xếp phòng và nói rõ mong muốn của gia đình.
Một người lớn trông con của cả hai nhà có ổn không?
Trong những lúc ngắn như đưa đón hay một buổi chiều thì ổn, nếu cả hai nhà đồng ý và người trông biết thông tin sức khoẻ, dị ứng của con nhà kia. Không nên để một người lớn trông tất cả các con suốt nhiều ngày, vì quá sức và khó xử khi có chuyện.
Nếu con hai nhà cãi nhau giữa chuyến thì làm sao?
Để các con tự làm lành trong một hai ngày, người lớn không phân xử. Nếu chuyện kéo dài hoặc có em bị tổn thương, người lớn hai nhà nói chuyện riêng trước, thống nhất cách xử lý, rồi mới nói với các con. Tránh để chuyện của các con thành chuyện giữa người lớn.
Đi chung có làm các con nói tiếng Việt nhiều hơn không?
Có, nhất là khi hai con học chung lớp và chơi chung suốt ngày. Đề nghị trường xếp khác lớp, khuyến khích các con tham gia hoạt động với bạn quốc tế, và để thời gian chơi với nhau chủ yếu vào buổi tối và cuối tuần.