Ngày về của đoàn gồm ba phần: trại thu dọn và trả lại đồ, giấy tờ cho các em; trưởng đoàn đưa đoàn qua sân bay và chuyến bay về; và buổi đón ở sân bay Việt Nam, nơi trưởng đoàn chỉ xong việc khi em cuối cùng đã được người nhà đón. Đây là chặng ngắn nhất nhưng hay bị xem nhẹ, vì ai cũng đã quen và bắt đầu lơi tay.
Cha mẹ có việc ở cả ba phần: dặn con thu dọn, lo cân hành lý chiều về, đón đúng chỗ đúng giờ, và chuẩn bị cho những ngày đầu con ở nhà khi con vừa mệt vừa còn nửa lòng ở trại. Bài này đi qua từng phần.
Hai ngày cuối ở trại: thu dọn và trả đồ
Trại có kinh nghiệm dành một buổi trước ngày về để các em thu dọn: xếp va li, kiểm phòng, trả đồ mượn, nhận lại đồ trại giữ hộ. Trưởng đoàn đi kiểm từng phòng của đoàn. Đây là lúc tìm thấy những thứ hay bị quên: sạc dưới gầm giường, áo khoác trong tủ chung, giày thể thao ở sân, khăn ở hồ bơi.
Thuốc trại giữ hộ được trả lại, kèm ghi chú nếu con đã dùng thêm thuốc nào trong thời gian ở trại. Hộ chiếu trại giữ được trả lại có ký nhận. Tiền tiêu vặt còn thừa, nếu trưởng đoàn hoặc trại giữ hộ, được trả lại kèm sổ ghi chi tiêu.
Cha mẹ có thể nhắc con qua cuộc gọi cuối cùng ở trại: xếp va li từ tối hôm trước, để hộ chiếu, điện thoại, sạc vào ba lô, kiểm lại tủ và gầm giường. Con đang bận chia tay bạn, nhắc ngắn và cụ thể sẽ có tác dụng hơn.
Hành lý chiều về: vì sao hay quá cân
Quà và đồ mua thêm. Sau vài tuần, con mua quà cho cả nhà, đồ lưu niệm, quần áo mới, sách. Va li chiều về gần như luôn nặng hơn chiều đi.
Đồ trại phát. Áo đồng phục, túi, chai nước, giấy chứng nhận đóng khung, đồ dùng trong các hoạt động. Cộng lại vài ký là thường.
Con xếp kém hơn cha mẹ. Đồ nhét vội, không gấp, chiếm chỗ hơn. Va li căng phồng cũng dễ quá cân hơn vì con nhét thêm được. Ở nhà, cho con tự xếp va li chiều đi một lần dưới sự hướng dẫn của cha mẹ: cuộn quần áo thay vì gấp, đồ nặng xuống đáy gần bánh xe, đồ dễ vỡ ở giữa lớp áo.
Đồ trong túi xách tay. Quá cân ở va li ký gửi, con thường dồn sang ba lô; nhưng túi xách tay cũng có giới hạn cân và kích thước theo vé. Chuyển đồ sang túi xách tay không phải lúc nào cũng giải quyết được.
Cách phòng. Ngay khi chuẩn bị chuyến đi, để trống một phần va li cho chiều về, hoặc mang theo một túi gấp gọn để dùng làm túi thứ hai nếu vé cho phép. Nói trước với con giới hạn quà; trưởng đoàn có thể giúp cân thử ở trại trước ngày về.
Trên đường về: trưởng đoàn lo gì
Chặng về lặp lại chặng đi theo chiều ngược: trại đưa đoàn ra sân bay, đoàn làm thủ tục chung, qua an ninh, xuất cảnh, bay, có thể quá cảnh, rồi nhập cảnh Việt Nam. Trưởng đoàn giữ quy trình điểm danh như chiều đi, báo tin vào nhóm phụ huynh ở từng mốc.
Các em chiều về thường mệt hơn chiều đi: đêm cuối thức khuya chia tay, cảm xúc lẫn lộn giữa vui được về và buồn rời bạn. Đây là lúc dễ quên đồ ở sân bay và dễ ốm. Trưởng đoàn có nghề sẽ để ý nhiều hơn, nhắc ăn uống, nghỉ ngơi, kiểm đồ kỹ hơn ở mỗi điểm.
Khi nhập cảnh Việt Nam, các em đi qua cửa dành cho công dân Việt Nam; trưởng đoàn đợi đủ đoàn ở khu lấy hành lý. Nếu va li của em nào không ra băng chuyền, trưởng đoàn cùng em đó khai báo ở quầy hành lý thất lạc của hãng trước khi ra ngoài, và báo cha mẹ em đó để họ không phải đợi mà không biết lý do.
Đón con ở sân bay: các bước gọn gàng
Đón con nghe đơn giản, nhưng sân bay quốc tế giờ cao điểm rất đông, và chuyến bay về có thể trễ. Vài bước giúp buổi đón nhẹ nhàng hơn:
- Theo dõi giờ hạ cánh thực tế qua ứng dụng của hãng hoặc trang của sân bay, không theo giờ trên vé.
- Tính thời gian từ lúc hạ cánh đến khi đoàn ra sảnh đến, thường mất từ bốn mươi lăm phút đến hơn một tiếng cho một đoàn đông với hành lý ký gửi.
- Đứng ở đúng sảnh đến quốc tế, đúng cửa ra mà trưởng đoàn đã báo trong nhóm. Một số sân bay có nhiều cửa ra.
- Khi đoàn ra, đứng chờ ở chỗ trưởng đoàn chỉ, không chen vào giữa đoàn kéo con đi ngay. Trưởng đoàn cần thấy từng em được giao cho đúng người nhà.
- Báo trưởng đoàn khi đã nhận con, hoặc ký vào danh sách bàn giao nếu đơn vị có. Việc này giúp trưởng đoàn biết em nào còn chờ người nhà.
- Kiểm lại cùng con: hộ chiếu, điện thoại, va li, túi xách tay, thuốc còn dư, trước khi rời sân bay.
Nếu cha mẹ đón muộn, báo trưởng đoàn sớm. Trưởng đoàn sẽ ở lại với con cho tới khi người nhà đến, nhưng cả đoàn và trưởng đoàn đều đã mệt sau chuyến bay dài; đến đúng giờ là cách cảm ơn tốt nhất.
Khi con về khác ngày với đoàn
Có những trường hợp con không về cùng đoàn: gia đình sang đón con rồi đi du lịch tiếp, con về sớm vì ốm hoặc việc nhà, con ở lại học thêm một khoá. Mỗi trường hợp cần một bàn giao rõ ràng giữa trại, trưởng đoàn và gia đình.
Nếu cha mẹ sang đón, báo đơn vị và trại trước bằng văn bản, ghi ngày giờ đón, người đón, giấy tờ người đón sẽ mang. Đến trại, cha mẹ ký nhận con, nhận lại hộ chiếu, thuốc, tiền giữ hộ. Từ lúc đó, con không còn trong trách nhiệm của đoàn.
Nếu con phải về một mình trước thời hạn, đơn vị cần thống nhất với gia đình: con bay một mình với dịch vụ trẻ đi một mình của hãng, hay có người lớn đi kèm; ai đưa con ra sân bay bên kia, ai đón ở Việt Nam. Với con nhỏ tuổi, cách an toàn nhất thường là có người lớn đi cùng, dù tốn kém hơn.
Giấy tờ và tiền nong sau chuyến đi
Trong vài ngày sau khi con về, kiểm lại một lượt giấy tờ: hộ chiếu đã cất vào chỗ an toàn chưa, thị thực còn hạn bao lâu nếu sau này cần dùng lại, giấy chứng nhận và báo cáo học tập của trại đã có chưa. Chụp lại giấy chứng nhận và báo cáo, lưu cùng hồ sơ học tập của con.
Nếu trong chuyến đi con có đi khám bệnh, giữ lại toàn bộ hoá đơn, giấy khám, đơn thuốc. Đây là giấy tờ cần để yêu cầu bảo hiểm du lịch chi trả; mỗi hợp đồng bảo hiểm có thời hạn nộp hồ sơ, đọc lại điều khoản để không bị lỡ.
Đối chiếu sổ chi tiêu tiền tiêu vặt nếu trưởng đoàn giữ hộ, cùng con xem con đã tiêu vào những gì. Đây không phải để trách, mà là một bài học quản lý tiền thực tế mà con vừa tự trải qua.
Lúc gặp lại: để con kể theo nhịp của con
Cha mẹ thường háo hức muốn nghe tất cả ngay trên đường về. Nhiều đứa trẻ lại chỉ muốn ngủ, ăn một món quen, hoặc im lặng nhìn ra cửa sổ. Điều đó không có nghĩa là chuyến đi không vui. Con đang mệt và đang chuyển từ một thế giới sang một thế giới khác.
Một cái ôm thật lâu, một bữa cơm nhà, một món ăn con thích, một câu "về nhà rồi, nghỉ đi con" thường đúng hơn một loạt câu hỏi. Chuyện về trại sẽ đến trong những ngày sau, khi con xem lại ảnh, kể về bạn, về giáo viên, về món ăn lạ. Cha mẹ lắng nghe, hỏi tiếp những gì con kể, không chấm điểm chuyến đi.
Tránh ngay lập tức hỏi "con có tiến bộ tiếng Anh không" hay so sánh con với bạn cùng đoàn. Những câu hỏi đó biến một trải nghiệm thành một bài kiểm tra, và làm con ngại kể.
Những ngày đầu ở nhà: điều bình thường cha mẹ có thể thấy
Sau một chuyến đi dài vài tuần, con có thể có vài biểu hiện trong tuần đầu ở nhà. Phần lớn là bình thường và tự qua:
- Mệt, ngủ nhiều hoặc ngủ lệch giờ, nhất là khi đi điểm đến lệch nhiều múi giờ.
- Nhớ trại, nhớ bạn, buồn khi xem lại ảnh; đôi khi buồn hơn cả lúc nhớ nhà khi ở trại.
- Thấy nhà, trường, lớp học thêm ở Việt Nam "chán" so với trại trong một thời gian.
- Tự lập hơn ở vài việc, như tự gấp quần áo, tự dậy, nhưng cũng có lúc muốn được chăm như trước.
- Hắt hơi, ho, mệt nhẹ vì thay đổi khí hậu và mệt sau chuyến bay.
Nếu con sốt cao, ho kéo dài, tiêu chảy nhiều ngày sau khi về, hoặc có biểu hiện bất thường, đưa con đi khám và báo bác sĩ con vừa đi nước nào về. Nếu con buồn kéo dài, thu mình, nên trò chuyện nhiều hơn và hỏi ý kiến chuyên gia nếu cần.
Sau chuyến đi: giữ lại những gì con đã có
Một chuyến đi ngắn hạn để lại nhiều thứ ngoài tiếng Anh: con đã tự lo đồ đạc, tự sắp giờ, tự làm quen với bạn khác văn hoá, tự giải quyết vài chuyện nhỏ không có cha mẹ. Những thứ đó dễ mất đi nếu về nhà mọi việc lại do người lớn làm hết.
Giao cho con vài việc con đã quen ở trại: tự giặt và gấp đồ của mình, tự dậy bằng báo thức, tự chuẩn bị cặp sách. Hỏi con muốn giữ thói quen nào từ trại. Nhiều em muốn tiếp tục đọc sách tiếng Anh, chơi môn thể thao mới, giữ liên lạc với bạn nước ngoài; cha mẹ đỡ con giữ những thứ đó, ở mức an toàn với thông tin cá nhân của con.
Cuối cùng, gửi đơn vị tổ chức góp ý về chuyến đi, cụ thể và bình tĩnh: điều gì tốt, điều gì nên khác. Những góp ý đó giúp các đoàn sau, và giúp gia đình quyết định cho những chuyến đi tiếp theo của con. Giữ lại một bản ghi ngắn những gì con kể về chuyến đi, kèm vài tấm ảnh; vài năm sau, đó là thứ con muốn đọc lại.
Câu hỏi thường gặp
Con quên đồ ở trại thì có lấy lại được không?
Thường được nếu báo sớm. Liên hệ đơn vị để họ hỏi trại; trại có thể gửi theo đoàn sau hoặc gửi bưu điện, chi phí thường do gia đình chịu. Đồ có giá trị lớn nên kiểm kỹ trước ngày về để tránh phải gửi qua biên giới.
Chuyến bay về trễ nhiều giờ thì cha mẹ có nên ở sân bay chờ?
Theo dõi giờ hạ cánh thực tế và tin của trưởng đoàn, ở nhà hoặc ở gần sân bay cho tới khi giờ mới đã rõ. Đến quá sớm khi chuyến trễ nhiều giờ khiến cả nhà mệt trước khi con kịp về.
Con mang quà đồ ăn từ nước ngoài về có được không?
Đồ ăn đóng gói sẵn thường mang được, nhưng một số loại thịt, sản phẩm từ động vật, trái cây tươi bị kiểm soát khi nhập khẩu. Dặn con mua đồ đóng gói của nhà sản xuất, giữ hoá đơn, và không mang hộ đồ của người khác.
Sau khi về, bao lâu thì con hết mệt?
Với điểm đến cùng múi giờ, vài ngày nghỉ ngơi thường đủ. Với điểm đến lệch nhiều giờ, cơ thể có thể cần khoảng một tuần để quen lại. Cho con ra nắng buổi sáng, ăn đúng bữa, hạn chế ngủ ngày dài.
Có nên cho con đi trại năm sau ngay khi con vừa về?
Chờ vài tuần để con và cả nhà nhìn lại chuyến đi một cách bình tĩnh. Hỏi con điều gì con thích, điều gì khó, và con muốn lần sau khác thế nào. Quyết định sau khi cảm xúc ngày về đã lắng thường đúng hơn.
Trưởng đoàn có được về trước khi cha mẹ đến đón không?
Không nên. Đơn vị có trách nhiệm giữ em cho tới khi được giao đúng người đã đăng ký đón. Nếu người đón khác người trong danh sách, cha mẹ phải báo trước bằng văn bản kèm tên và giấy tờ của người đó.