Tháng Mười hai và tháng Một là giữa mùa hè ở Úc và New Zealand, đồng thời là kỳ nghỉ hè dài của học sinh bản xứ, nên chương trình ngắn hạn cho học sinh Việt trong giai đoạn này là khoá học tiếng ở trường dành cho người nước ngoài hoặc chương trình kỳ nghỉ, không phải dự giờ cùng học sinh Úc. Đi vào lúc này, con được trời nắng, nhiều hoạt động ngoài trời và không khí lễ hội cuối năm; đổi lại là tia cực tím rất mạnh, ở nhiều vùng có nguy cơ cháy rừng, và lịch lễ dồn dập.
Nhiều gia đình nghe "trại đông" mà điểm đến lại là Úc thì bất ngờ khi xem dự báo thời tiết. Bài này giải thích vì sao mùa ngược nhau quan trọng với một khoá ngắn hạn, những gì đổi khác khi trường bản xứ nghỉ, chuyện nắng và nước, chênh lệch múi giờ, và cách chọn chương trình cho đúng mùa. Phần thị thực khách thăm, gia đình nên kiểm trực tiếp với cơ quan di trú của nước đến.
Mùa hè ngược mùa và kỳ nghỉ của học sinh bản xứ
Úc và New Zealand nằm ở Nam bán cầu, nên mùa hè của họ rơi vào khoảng tháng Mười hai đến tháng Hai. Năm học của họ cũng gần như trùng năm dương lịch: học sinh bắt đầu năm học vào khoảng cuối tháng Một hoặc đầu tháng Hai, và kỳ nghỉ hè dài nhất là khoảng sáu tuần, từ khoảng giữa tháng Mười hai đến cuối tháng Một. Ở Úc, mỗi bang có lịch riêng, chênh nhau vài ngày.
Hệ quả trực tiếp: trong tháng Mười hai, tháng Một, các trường phổ thông bản xứ đóng cửa. Chương trình "học cùng lớp với học sinh Úc" hay "dự giờ trường New Zealand" thường không diễn ra trong giai đoạn này. Nếu một chương trình cuối năm hứa điều đó, phụ huynh cần hỏi kỹ cụ thể con sẽ học ở đâu, với ai.
Ngược lại, trường tiếng Anh dành cho người nước ngoài vẫn mở, nhiều trường có chương trình kỳ nghỉ riêng cho thiếu niên, kết hợp lớp tiếng buổi sáng và hoạt động buổi chiều. Bạn cùng lớp là học sinh quốc tế, trong đó có thể có học sinh từ các nước châu Á đang nghỉ đông. Học sinh bản xứ thì con gặp ở công viên, bãi biển, trong các hoạt động cộng đồng, nhiều hơn là trong lớp.
Nắng, tia cực tím và nhiệt
Tia cực tím ở Úc mùa hè rất cao. Úc là một trong những nước có tỉ lệ ung thư da cao nhất thế giới, và các cơ quan y tế nước này tuyên truyền chống nắng rất mạnh. Thông điệp quen thuộc của tổ chức Cancer Council Australia là mặc áo che, bôi kem chống nắng, đội mũ, tìm bóng râm và đeo kính râm. Trường học ở Úc thường áp dụng quy định "không mũ thì không ra sân".
Trẻ Việt hay chủ quan. Quen nắng nóng không có nghĩa quen tia cực tím mạnh. Không khí ở Úc trong và khô hơn, cảm giác nóng có khi dễ chịu hơn ở Việt Nam, nên trẻ ít để ý, đến tối mới thấy da cháy rát. Kem chống nắng phổ rộng, áo dài tay mỏng, mũ rộng vành là bộ tối thiểu.
Những đợt nắng nóng. Mùa hè ở nhiều vùng của Úc có những đợt nắng nóng gay gắt, nhiệt độ có thể vượt bốn mươi độ ở vùng nội địa. Trường có kinh nghiệm sẽ điều chỉnh hoạt động ngoài trời vào những ngày này. Hỏi trước quy định đó và dặn con uống nước đều.
Cháy rừng. Mùa hè cũng là mùa cháy rừng ở nhiều vùng của Úc. Phần lớn khu đô thị nơi có trường tiếng ít bị ảnh hưởng trực tiếp, nhưng chuyến dã ngoại vào rừng, công viên quốc gia có thể bị huỷ, khói có thể ảnh hưởng chất lượng không khí. Trẻ có hen suyễn cần mang đủ thuốc.
Biển và nước: kỹ năng trẻ cần trước khi đi
Mùa hè ở Úc và New Zealand gắn với biển, và nhiều chương trình kỳ nghỉ có buổi đi biển, lướt ván, chèo thuyền. Biển ở đây đẹp nhưng có những dòng chảy xa bờ mạnh, mà người địa phương được dạy nhận biết từ nhỏ. Quy tắc an toàn phổ biến nhất ở bãi biển Úc là chỉ bơi giữa hai lá cờ đỏ vàng, nơi có nhân viên cứu hộ theo dõi.
Trẻ Việt Nam biết bơi ở hồ bơi chưa chắc đã quen bơi ở biển có sóng. Trước chuyến đi, nên hỏi chương trình có hoạt động dưới nước nào, có kiểm tra kỹ năng bơi trước không, tỉ lệ người kèm khi xuống nước, và có nhân viên có chứng chỉ cứu hộ không. Nếu con chưa bơi được, nên báo trường để con tham gia hoạt động khác.
Phụ huynh cũng nên dặn con một điều đơn giản: khi bị cuốn xa bờ, đừng cố bơi ngược dòng thẳng vào bờ, giữ bình tĩnh, nổi, giơ tay ra hiệu. Đây là lời khuyên an toàn phổ biến ở các nước có nhiều bãi biển, và nhiều trẻ chưa từng được nghe.
Lịch lễ và múi giờ: những chi tiết nhỏ ảnh hưởng chuyến đi
Cuối năm ở Úc, New Zealand có nhiều ngày lễ, và mùa hè ở phần lớn các bang của Úc áp dụng giờ mùa hè. Bảng dưới đây giúp hình dung, ngày cụ thể kiểm theo năm:
| Nơi | Ngày lễ quanh kỳ nghỉ | Chênh lệch với giờ Việt Nam trong mùa hè của họ |
|---|---|---|
| Sydney, Melbourne, Canberra | Giáng sinh, ngày hai mươi sáu tháng Mười hai, năm mới, ngày Quốc khánh Úc hai mươi sáu tháng Một | Nhanh hơn bốn giờ do có giờ mùa hè |
| Brisbane | Như trên | Nhanh hơn ba giờ; bang Queensland không dùng giờ mùa hè |
| Perth | Như trên | Nhanh hơn một giờ |
| Auckland, Wellington | Giáng sinh, ngày hai mươi sáu tháng Mười hai, hai ngày đầu năm mới, ngày Waitangi sáu tháng Hai | Nhanh hơn sáu giờ do có giờ mùa hè |
Chênh lệch múi giờ ảnh hưởng tới giờ gọi điện về nhà. Với New Zealand, buổi tối của con là đêm khuya ở Việt Nam, nên thống nhất lịch gọi vào buổi sáng hoặc trưa giờ địa phương. Ngày lễ ảnh hưởng tới lịch lớp, phương tiện công cộng và giờ mở cửa của cửa hàng.
Ở homestay dịp Giáng sinh, năm mới
Với nhiều gia đình Úc và New Zealand, Giáng sinh là dịp sum họp lớn nhất năm, thường là bữa trưa ngoài trời, tiệc nướng, đi biển, gặp họ hàng. Một học sinh ở homestay đúng dịp này có cơ hội thấy đời sống gia đình bản xứ rõ nhất, nhưng cũng có thể thấy mình lạc lõng giữa một cuộc họp mặt toàn người lạ.
Một số gia đình homestay đi nghỉ xa vào cuối năm và không nhận học sinh trong vài tuần. Trường có thể chuyển con sang một gia đình khác hoặc sang ký túc xá trong khoảng đó. Điều phụ huynh nên hỏi trước là con có ở cùng một nhà suốt đợt không, và nếu phải đổi, con được báo trước bao lâu, ai đưa con sang nhà mới.
Chuẩn bị cho con một món quà nhỏ cho gia đình chủ nhà, vài câu chúc bằng tiếng Anh, và một câu chuyện ngắn về cách người Việt đón năm mới. Những thứ nhỏ đó giúp con có chỗ đứng trong bữa tiệc thay vì chỉ ngồi nhìn. Dặn con cũng hỏi chủ nhà về quy tắc trong nhà dịp lễ: giờ về, chuyện đi chơi cùng con cái chủ nhà, chuyện dùng điện thoại trong bữa ăn.
Đường bay dài và hai ngày đầu
Từ Việt Nam sang các thành phố lớn ở miền đông nước Úc thường mất khoảng tám đến mười tiếng bay, sang New Zealand còn lâu hơn, nhiều chặng phải nối chuyến. Dịp cuối năm là cao điểm đi lại của cả hai chiều, sân bay đông, chuyến bay kín. Trẻ đi theo đoàn có người kèm thì đỡ lo; trẻ đi lẻ cần dịch vụ đưa đón trẻ đi một mình của hãng bay, và chính sách đó khác nhau tuỳ hãng.
Chuyến bay đêm, chênh lệch ba đến sáu giờ và nắng gắt ngay khi đáp xuống làm nhiều trẻ mệt trong hai ngày đầu. Chương trình hiểu chuyện này thường để ngày đến và ngày sau đó nhẹ nhàng: nhận phòng, đi dạo, làm bài kiểm tra xếp lớp, rồi mới vào lịch học đầy đủ. Hỏi trước lịch hai ngày đầu, và nếu lịch quá dày, đề nghị điều chỉnh hoặc cân nhắc chương trình khác.
Chọn chương trình cuối năm cho đúng mùa
Bốn câu hỏi giúp lọc chương trình Úc, New Zealand dịp cuối năm:
- Con học ở đâu, với ai: trường tiếng cho người nước ngoài, chương trình kỳ nghỉ cho thiếu niên, hay trường phổ thông. Nếu là trường phổ thông, hỏi vì sao trường mở trong kỳ nghỉ hè.
- Con ở đâu: homestay hay ký túc xá. Mùa lễ cuối năm, nhiều gia đình bản xứ đi nghỉ, nên số homestay có thể ít hơn; hỏi cách trường thẩm định và chọn nhà.
- Hoạt động ngoài trời có kế hoạch cho nắng nóng không: giờ ra ngoài, quy định đội mũ, bôi kem chống nắng, uống nước, và phương án khi có cảnh báo nắng nóng hay cháy rừng.
- Ngày lễ có ai trông các con: những ngày lớp nghỉ, các em làm gì, ở đâu, với người lớn nào.
Nếu cả bốn câu đều có câu trả lời cụ thể, chương trình đó đã chuẩn bị cho mùa hè của họ. Nếu mục tiêu của gia đình là con được dự giờ trường bản xứ, nên để dành cho kỳ nghỉ hè Việt Nam, khi trường Úc đang học.
Ai hợp với chuyến đi cuối năm sang Nam bán cầu
Chuyến đi này hợp với những đứa trẻ thích vận động, thích ngoài trời, chịu được nắng và có tính tự giác bôi kem, đội mũ. Nó cũng hợp với gia đình có con học trường quốc tế, nghỉ dài quanh Giáng sinh, hoặc những gia đình muốn kết hợp một chuyến du lịch với một khoá học tiếng ngắn cho con.
Nó ít hợp với trẻ dễ bị say nắng, trẻ có hen nặng ở vùng có nguy cơ khói cháy rừng, hoặc gia đình đặt mục tiêu chính là trải nghiệm học đường bản xứ. Với những trường hợp đó, hè Việt Nam, tức mùa đông của Úc, lại là lựa chọn hợp lý hơn.
Dù chọn thời điểm nào, một khoá ngắn ở Úc hay New Zealand là chuyến bay dài và chênh múi giờ đáng kể. Nên tính một hai ngày đầu để con hồi sức, và một hai ngày sau khi về trước khi quay lại trường. Đó là chi tiết nhỏ nhưng ảnh hưởng nhiều tới việc con có tận hưởng được chuyến đi hay không.
Câu hỏi thường gặp
Tháng Mười hai đi Úc có học cùng học sinh Úc được không?
Thường là không, vì đó là kỳ nghỉ hè dài của học sinh Úc, các trường phổ thông đóng cửa. Chương trình trong giai đoạn này chủ yếu là khoá tiếng Anh ở trường dành cho người nước ngoài hoặc chương trình kỳ nghỉ. Muốn dự giờ trường bản xứ, nên chọn thời điểm trường đang học.
Con cần chuẩn bị gì để chống nắng ở Úc?
Kem chống nắng phổ rộng, mũ rộng vành, áo dài tay mỏng thoáng, kính râm và bình nước cá nhân. Dặn con bôi lại kem sau khi bơi hoặc ra mồ hôi nhiều, và tìm bóng râm vào giữa trưa. Nhiều trường ở Úc có quy định đội mũ khi ra sân, con nên làm quen trước.
Úc và New Zealand chênh giờ với Việt Nam bao nhiêu vào mùa hè?
Tuỳ nơi. Trong mùa hè của họ, Sydney và Melbourne thường nhanh hơn Việt Nam bốn giờ, Brisbane nhanh hơn ba giờ, Perth nhanh hơn một giờ, còn New Zealand nhanh hơn sáu giờ. Giờ mùa hè bắt đầu và kết thúc vào những ngày cụ thể mỗi năm, nên kiểm lại trước khi hẹn lịch gọi.
Con chưa bơi giỏi có nên tham gia hoạt động biển ở Úc?
Nên báo trường trước. Biển ở Úc có dòng chảy xa bờ mạnh, khác hồ bơi. Chương trình tốt sẽ kiểm tra kỹ năng bơi trước khi cho xuống nước, chỉ bơi ở khu vực có cứu hộ giữa hai cờ đỏ vàng, và có hoạt động thay thế cho trẻ chưa bơi được.
Cháy rừng ở Úc có ảnh hưởng tới khoá học của con không?
Phần lớn trường tiếng nằm ở khu đô thị, ít bị ảnh hưởng trực tiếp. Tuy vậy chuyến dã ngoại có thể bị huỷ và khói có thể làm giảm chất lượng không khí trong một số ngày. Trẻ có hen hoặc bệnh hô hấp cần mang đủ thuốc và báo trường trước tình trạng sức khoẻ.