Đi khoá ngắn hạn ở nước ngoài dịp Tết Nguyên đán làm được, nhưng nên chọn một trong hai cách rõ ràng: đi trước Tết và về kịp đêm giao thừa, hoặc ăn Tết ở nhà rồi đi ngay sau mùng bốn, mùng năm. Cách lửng lơ, đi giữa những ngày Tết, thường khiến cả con lẫn gia đình mệt: vé máy bay đắt và khó tìm, con nhớ nhà đúng lúc cả họ quây quần, còn ở trại thì không ai biết hôm nay là ngày gì.
Lý do nhiều gia đình nhắm dịp Tết rất dễ hiểu: đây là kỳ nghỉ dài nhất trong năm học, ngoài hè. Lịch nghỉ Tết của học sinh do từng tỉnh, thành quyết định và thường dài hơn lịch nghỉ của người đi làm, có nơi gần hai tuần. Với trường quốc tế, song ngữ, lịch nghỉ Tết có thể dài hơn nữa. Bài này giúp tính lịch nghỉ thật, chọn hướng đi, và chuẩn bị tinh thần cho một đứa trẻ có thể lần đầu xa nhà vào dịp Tết.
Tính số ngày nghỉ thật, không phải số ngày ghi trên thông báo
Thông báo nghỉ Tết của trường thường ghi từ ngày nào đến ngày nào. Con số đó chưa phải số ngày có thể đi. Trước Tết, nhiều trường có buổi sinh hoạt cuối kỳ, hội chợ Tết hay kiểm tra bù; sau Tết, tuần đầu đi học thường có bài kiểm tra hoặc buổi tổng kết. Gia đình cũng có những việc không thể vắng: cúng ông Công ông Táo, dọn nhà, chiều ba mươi, sáng mùng một, đi thăm ông bà.
Cách tính thực tế là lấy lịch nghỉ, gạch bỏ các ngày gia đình cần con có mặt, gạch bỏ một ngày trước khi đi để chuẩn bị và một ngày sau khi về để con ngủ bù, rồi xem phần còn lại dài bao nhiêu. Ở nhiều gia đình, phần còn lại chỉ khoảng năm đến chín ngày, đủ cho một khoá rất ngắn, không đủ cho một khoá hai tuần nếu không xin nghỉ thêm.
Nếu phần còn lại dưới một tuần, có hai lựa chọn. Một là chấp nhận một chuyến ngắn, coi như chuyến trải nghiệm, không đặt nặng kết quả học. Hai là ghép kỳ nghỉ Tết với vài ngày xin phép nghỉ học, nhưng việc này cần trao đổi với giáo viên chủ nhiệm từ sớm và tính phần học bù. Cả hai cách đều được, miễn gia đình chọn có chủ đích.
Đi trước Tết hay sau Tết: so sánh hai hướng
Hai hướng có ưu nhược điểm khá rõ. Bảng dưới đây tóm tắt để gia đình dễ cân:
| Tiêu chí | Đi trước, về kịp giao thừa | Ăn Tết ở nhà, đi sau mùng bốn |
|---|---|---|
| Thời gian khả dụng | Thường ngắn vì trường Việt chỉ nghỉ sát Tết | Dài hơn nếu trường nghỉ đến giữa tháng Giêng âm lịch |
| Vé máy bay | Chiều về rơi đúng cao điểm, khó đặt và đắt | Chiều đi thường thoáng hơn; chiều về trùng dòng người quay lại làm việc |
| Tâm lý của con | Dễ chịu vì biết sẽ về đón Tết cùng nhà | Có thể nặng lòng khi rời nhà lúc không khí Tết còn đậm |
| Lịch trại bên kia | Trùng mùa nghỉ đông của học sinh Đông Bắc Á, trại đông | Một số nước đã vào học kỳ mới, trại có thể thưa hơn |
| Rủi ro trễ chuyến | Trễ chuyến về đồng nghĩa lỡ giao thừa | Trễ chuyến về có thể làm con lỡ ngày đầu đi học |
Không có hướng nào luôn tốt hơn. Với trẻ nhỏ hoặc lần đầu đi xa, hướng "về kịp giao thừa" thường nhẹ nhàng hơn về tâm lý. Với trẻ lớn, đã quen xa nhà, hướng "đi sau Tết" cho thời gian dài hơn và lịch bay đỡ căng hơn.
Chuyến bay mùa Tết: những điều làm khác đi so với ngày thường
Đặt sớm hơn thường lệ. Các chặng bay từ Việt Nam đi khu vực châu Á quanh Tết thường kín sớm, đặc biệt chiều về trước giao thừa. Nếu đi theo đoàn, đơn vị tổ chức thường giữ chỗ từ nhiều tháng trước; nếu tự đặt, nên chốt vé ngay khi biết lịch trại.
Tránh nối chuyến quá sát. Sân bay Việt Nam những ngày giáp Tết đông bất thường, hàng làm thủ tục và kiểm tra an ninh kéo dài. Một chặng nối chuyến chỉ hơn một tiếng là rủi ro cho người lớn, càng rủi ro cho trẻ đi theo đoàn. Nên chọn chuyến bay thẳng hoặc thời gian nối dư dả.
Tính đến việc đổi chuyến. Khi máy bay trễ hoặc huỷ trong mùa cao điểm, chỗ trên các chuyến sau gần như đã kín. Hỏi đơn vị tổ chức kịch bản nếu chuyến về của đoàn bị huỷ: ai ở lại cùng các con, chỗ ở tạm thế nào, gia đình được báo bằng kênh nào.
Đồ Tết mang theo. Bánh chưng, giò chả, mứt là những thứ con muốn mang sang cho bạn hoặc mang về. Đồ ăn có thịt thường bị nhiều nước hạn chế nhập cảnh; nước đến có quy định riêng về thực phẩm, nên kiểm trước hoặc chọn bánh kẹo đóng gói kín, có nhãn rõ ràng.
Khoảng nghỉ ngắn thì chọn điểm đến gần
Khi thời gian thật chỉ khoảng một tuần, quãng bay quyết định rất nhiều. Một chặng bay ngắn, chênh múi giờ một hai tiếng, giúp con không mất ngày đầu và ngày cuối vì mệt. Các điểm đến trong khu vực như Philippines, Malaysia, Singapore, hay Hàn Quốc, Nhật Bản ở phía bắc, hợp với khoảng nghỉ Tết hơn những nơi phải bay hơn mười tiếng và nối chuyến.
Ngược lại, một chuyến sang châu Âu hay Bắc Mỹ trong mười ngày dịp Tết thường biến thành chuyến đi mà con dành ba bốn ngày chỉ để lệch giờ, bay và hồi sức. Số ngày thật sự học và sinh hoạt ở trại còn lại rất ít. Nếu gia đình muốn con trải nghiệm những nơi xa, kỳ nghỉ hè dài sẽ hợp hơn.
Thời tiết cũng là yếu tố. Tháng Một, tháng Hai ở Hàn Quốc, Nhật Bản là giữa mùa đông, nhiệt độ ở nhiều nơi xuống dưới không độ; ở Philippines và Malaysia, trời ấm và trong nhiều vùng khá khô. Một đứa trẻ vừa ăn Tết xong, cơ thể đang quen nếp sinh hoạt thất thường của mấy ngày lễ, sẽ dễ ốm hơn khi phải đổi đột ngột sang khí hậu lạnh. Không phải lý do để tránh hẳn xứ lạnh, nhưng là lý do để chuẩn bị đồ giữ ấm và giấc ngủ kỹ hơn.
Cuối cùng, chọn trại có nhịp phù hợp với một kỳ nghỉ ngắn. Trại học dày tám tiết mỗi ngày phát huy tác dụng khi con ở đủ vài tuần; trong một tuần, con vừa quen nhịp thì đã đến ngày về. Với chuyến ngắn dịp Tết, một chương trình nhẹ hơn, có nhiều hoạt động trải nghiệm và giao lưu, thường cho cảm giác trọn vẹn hơn.
Khi con ở trại đúng những ngày Tết
Có những trường hợp lịch trại không cho phép về kịp, và con sẽ đón giao thừa ở một nơi không ai ăn Tết. Với một số trẻ, đó là trải nghiệm thú vị; với số khác, đó là lúc nhớ nhà nhất. Điều phụ huynh làm được từ trước là nói chuyện thẳng với con: Tết năm nay sẽ khác, nhà vẫn sẽ gọi điện vào giờ giao thừa, con có thể kể cho bạn bè về Tết của mình.
Nhiều trại có học sinh nhiều nước, trong đó học sinh Hàn Quốc, Trung Quốc, Đài Loan cũng đón năm mới âm lịch. Một số trường tổ chức buổi giới thiệu văn hoá hay bữa ăn nhỏ dịp này. Phụ huynh có thể hỏi trước trường có hoạt động gì không, và nếu không có, có cho phép con và các bạn tự làm một góc nhỏ, chẳng hạn giới thiệu phong bao lì xì, kể chuyện ông Công ông Táo, chơi một trò chơi dân gian.
Cuộc gọi vào giờ giao thừa nên được thống nhất từ trước, tính theo giờ nơi con ở. Nếu trại thu điện thoại buổi tối, hỏi trường cho phép một cuộc gọi ngoại lệ. Một cuộc gọi ngắn, có cả ông bà, thường đủ để con thấy mình vẫn ở trong cái Tết của gia đình. Gọi quá lâu, quá nhiều lần trong mấy ngày Tết lại dễ làm con khó quay về nhịp sinh hoạt ở trại.
Danh sách chuẩn bị riêng cho chuyến đi dịp Tết
Ngoài các việc chuẩn bị thông thường cho một chuyến học ngắn hạn, dịp Tết có vài việc riêng:
- Xác nhận lịch nghỉ Tết chính thức của trường bằng văn bản, kể cả lịch kiểm tra tuần đầu sau Tết.
- Hỏi trường bên kia lịch nghỉ lễ của nước sở tại trong thời gian đó, vì một số ngày lớp học có thể nghỉ.
- Đặt vé hoặc xác nhận vé đoàn sớm, có phương án nếu chuyến bị huỷ.
- Kiểm quy định mang thực phẩm của nước đến trước khi xếp đồ Tết vào va li.
- Thống nhất giờ gọi giao thừa theo giờ nơi con ở, và ai trong nhà sẽ có mặt.
- Chuẩn bị một ít đồ nhỏ mang tính Tết để con chia với bạn: phong bao, bưu thiếp tự vẽ, bánh kẹo đóng gói.
- Dặn con những ngày đầu năm ở trại vẫn là ngày học, giữ nhịp ngủ, không thức khuya theo giờ Việt Nam.
Danh sách này ngắn, nhưng thiếu một mục có thể làm hỏng một phần chuyến đi. Trường hợp hay gặp nhất là gia đình không kiểm lịch kiểm tra sau Tết, con về đúng tối hôm trước bài kiểm tra và mệt suốt tuần đầu.
Sau chuyến đi: quay lại lớp sau Tết
Tuần đầu sau Tết là tuần mà cả lớp đều chậm, nên một học sinh vừa đi xa về không bị lệch nhiều như khi đi giữa học kỳ. Tuy vậy, con vừa trải qua hai thay đổi lớn liên tiếp: một chuyến đi và một cái Tết, nên mệt hơn bạn bè. Một hai ngày nghỉ ngơi trước khi đi học lại, ngủ đúng giờ Việt Nam, xem lại bài cũ là đủ.
Nhiều phụ huynh bỏ qua phần kể chuyện. Một bữa cơm cả nhà để con kể về chuyến đi, về các bạn, về Tết ở nơi khác, vừa giúp con sắp xếp lại trải nghiệm, vừa là lúc phụ huynh nghe được những chuyện không có trong tin nhắn của trường. Nếu con kể một chuyện khiến gia đình lo, đó là thông tin quý để quyết định có cho con đi lần sau hay không, và đi với chương trình nào.
Cuối cùng, nên ghi lại những gì đã làm đúng và chưa đúng trong lần chuẩn bị này: vé đặt lúc nào, đồ nào thừa, đồ nào thiếu, con có nhớ nhà nhiều không. Nếu năm sau đi tiếp, bản ghi đó tiết kiệm được nhiều thời gian.
Câu hỏi thường gặp
Học sinh được nghỉ Tết bao nhiêu ngày?
Mỗi tỉnh, thành quyết định lịch nghỉ Tết của học sinh trên địa bàn, nên số ngày khác nhau giữa các nơi và giữa các năm. Học sinh thường được nghỉ dài hơn người đi làm. Trường quốc tế, song ngữ có lịch riêng. Cách chắc nhất là hỏi thông báo chính thức của trường con đang học ngay khi có.
Có trại nào ở nước ngoài tổ chức đón Tết cho học sinh Việt không?
Một số trại có nhiều học sinh châu Á tổ chức hoạt động nhỏ dịp năm mới âm lịch, nhưng đây không phải điều chắc chắn ở mọi nơi. Nếu đi theo đoàn từ Việt Nam, trưởng đoàn thường chủ động làm một buổi nhỏ. Nên hỏi đơn vị tổ chức trước để biết và chuẩn bị đồ cho con.
Con nhỏ lần đầu đi xa, có nên đi đúng dịp Tết?
Với lần đầu đi xa, nhất là dưới mười tuổi, nên chọn lịch về kịp giao thừa hoặc đi vào dịp khác. Nhớ nhà thường mạnh nhất vào những dịp gia đình sum họp. Nếu vẫn đi, nên đi theo đoàn có người Việt kèm và thống nhất trước cuộc gọi giao thừa.
Mang bánh chưng, giò lụa sang nước ngoài có được không?
Nhiều nước hạn chế hoặc cấm mang thực phẩm có thịt khi nhập cảnh, kể cả đồ đã nấu chín, và có thể phạt nếu không khai báo. Quy định khác nhau tuỳ nước. Nên tra quy định kiểm dịch của nước đến hoặc hỏi đơn vị tổ chức; an toàn hơn là mang bánh kẹo đóng gói kín.
Đi sau Tết thì trại bên kia có còn mở không?
Phần lớn trường tiếng và trường nhận học sinh quốc tế mở quanh năm. Tuy vậy một số chương trình dành riêng cho thiếu niên chỉ chạy trong mùa nghỉ đông của học sinh các nước, có thể kết thúc vào tháng Hai. Nên hỏi lịch cụ thể của từng chương trình theo năm đi.
Vé máy bay dịp Tết nên đặt trước bao lâu?
Không có con số cố định, nhưng các chặng quanh Tết thường kín sớm hơn ngày thường nhiều, nhất là chiều về trước giao thừa. Nếu tự đặt, nên chốt vé ngay khi có lịch trại. Nếu đi theo đoàn, hỏi đơn vị tổ chức thời điểm họ giữ chỗ và hạn xác nhận cuối cùng.