Cho con nghỉ một đến hai tuần giữa năm học để đi khoá ngắn hạn ở nước ngoài là việc làm được, miễn gia đình xin phép trường bằng văn bản, nắm mốc số buổi nghỉ trong quy định đánh giá học sinh, và có kế hoạch giữ bài vở trước, trong và sau chuyến đi. Với học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông, quy định đánh giá hiện hành đặt điều kiện lên lớp là không nghỉ học quá bốn mươi lăm buổi trong một năm học, cộng cả có phép lẫn không phép. Một chuyến đi hai tuần chiếm khoảng mười buổi, xa mốc này, nhưng vẫn cần tính cùng những ngày nghỉ ốm có thể xảy ra trong năm.
Lý do nhiều gia đình cân nhắc đi giữa năm khá rõ: những đợt trại hợp nhất, như trại đông ở Philippines hay chương trình dự giờ khi trường nước bạn đang học, thường không trùng với kỳ nghỉ của học sinh Việt Nam. Bài này đi qua quy định, cách xin phép, cách nói chuyện với giáo viên, và cách để con không bị hụt khi quay lại lớp.
Quy định về số buổi nghỉ: đọc cho đúng
Với học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông, Thông tư 22/2021/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định đánh giá học sinh, trong đó điều kiện được lên lớp gồm kết quả học tập, kết quả rèn luyện và việc không nghỉ học quá bốn mươi lăm buổi trong một năm học. Con số bốn mươi lăm tính cả nghỉ một lần hay nhiều lần cộng lại, có phép hay không phép. Với học sinh tiểu học, quy định đánh giá là văn bản khác, không đặt mốc theo cách này, nhưng trường vẫn theo dõi chuyên cần.
Một buổi học thường là một buổi sáng hoặc một buổi chiều. Trường học hai buổi mỗi ngày thì một ngày nghỉ có thể tính là hai buổi. Đó là chỗ nhiều phụ huynh tính nhầm: một chuyến đi mười ngày học ở trường hai buổi có thể chiếm gần hai mươi buổi, chứ không phải mười. Cách đếm cụ thể nên hỏi trực tiếp nhà trường.
Ngoài con số, một số trường có quy định riêng về nghỉ dài ngày: phải có đơn của phụ huynh, có xác nhận của giáo viên chủ nhiệm, đôi khi cần ban giám hiệu đồng ý nếu quá một số ngày. Những quy định này nằm trong nội quy trường, thường được phát đầu năm. Văn bản quy phạm có thể được sửa đổi, nên gia đình cần kiểm lại văn bản đang có hiệu lực ở thời điểm đi.
Đếm buổi nghỉ trước khi quyết
Bảng dưới đây là ví dụ giả định để thấy cách đếm thay đổi theo kiểu lịch học. Con số thật phụ thuộc lịch của trường con:
| Tình huống | Số ngày học vắng | Trường học một buổi mỗi ngày | Trường học hai buổi mỗi ngày |
|---|---|---|---|
| Khoá một tuần, ghép với cuối tuần | Năm ngày | Khoảng năm buổi | Khoảng mười buổi |
| Khoá hai tuần | Mười ngày | Khoảng mười buổi | Khoảng hai mươi buổi |
| Khoá hai tuần, ghép một phần kỳ nghỉ Tết | Năm ngày | Khoảng năm buổi | Khoảng mười buổi |
| Ba tuần, không ghép nghỉ lễ | Mười lăm ngày | Khoảng mười lăm buổi | Khoảng ba mươi buổi |
Với trường hai buổi, một chuyến ba tuần không ghép nghỉ lễ đã tiến khá gần mốc, chưa tính những ngày nghỉ ốm trong năm. Vì vậy với kiểu trường này, ghép chuyến đi vào kỳ nghỉ lễ để giảm số ngày vắng là cách khôn ngoan hơn. Cũng nên hỏi trường buổi chiều tự chọn, bán trú có được tính như buổi học chính không.
Xin phép trường: trình tự gọn và lịch sự
Xin phép sớm và rõ ràng giúp giáo viên sắp xếp, và giúp con quay lại lớp không bị coi là "bỏ học đi chơi":
- Khoảng hai tháng trước: trao đổi riêng với giáo viên chủ nhiệm, nói rõ mục đích chuyến đi, thời gian dự kiến, và hỏi những tuần nào nên tránh vì có kiểm tra quan trọng.
- Khi đã chốt lịch: viết đơn xin phép có chữ ký của phụ huynh, ghi rõ ngày nghỉ, lý do, nơi đến và số điện thoại liên hệ của gia đình trong thời gian con đi. Nộp theo đúng kênh của trường.
- Khoảng hai tuần trước: hỏi giáo viên từng môn chính phần bài sẽ học trong thời gian vắng, bài tập cần nộp, và hình thức kiểm tra bù nếu trùng lịch kiểm tra.
- Tuần cuối: nhờ một bạn cùng lớp chụp lại vở ghi, nhắn bài tập; thống nhất với con giờ nào trong ngày ở trại sẽ dành cho bài vở ở nhà.
- Khi về: gặp lại giáo viên chủ nhiệm, nộp bài đã làm, hỏi lịch kiểm tra bù.
Một đơn xin phép rõ ràng kèm cuộc gặp trực tiếp thường được giáo viên ủng hộ hơn nhiều so với tin nhắn báo nghỉ vào sáng thứ Hai. Nhiều giáo viên còn chủ động gợi ý con kể lại chuyến đi cho cả lớp trong giờ sinh hoạt.
Giữ bài vở trong lúc ở trại: đặt kỳ vọng đúng
Trại không phải nơi học bài ở nhà. Một trại tiếng Anh nội trú có lịch dày từ sáng đến tối, và con sẽ mệt. Kỳ vọng con học đủ chương trình ở nhà trong lúc đi là không thực tế. Mục tiêu hợp lý là giữ cho những môn quan trọng không bị đứt mạch.
Chọn hai ba môn cần giữ nhịp. Thường là Toán và một hai môn có bài tích luỹ, nơi bỏ hai tuần sẽ khó theo. Môn đọc hiểu, môn nhớ kiến thức có thể học bù khi về nhanh hơn.
Ba mươi phút mỗi ngày là đủ. Một khung ngắn, cố định, chẳng hạn sau bữa tối trước giờ tự học của trại, dễ giữ hơn một buổi dài vào cuối tuần. Hỏi trường xem con có được dùng giờ tự học cho bài vở ở nhà không.
Mang bài in sẵn thay vì phụ thuộc mạng. Mạng ở trại có thể yếu hoặc bị giới hạn giờ dùng. Một tập bài tập in sẵn, đóng gọn, giúp con làm được dù điện thoại đã nộp cho trường.
Quay lại lớp: tuần đầu sau chuyến đi
Tuần đầu quay lại lớp là tuần quyết định con có bị hụt hay không. Con vừa thay đổi nhịp sinh hoạt, có khi còn mệt vì chuyến bay, lại phải bắt kịp phần bài mới. Dành một hai buổi tối đầu tiên cùng con xem lại vở bạn chụp giúp, đánh dấu phần chưa hiểu, và hỏi giáo viên ngay trong tuần đó thay vì để dồn.
Bài kiểm tra bù, nếu có, nên được sắp ngay sau khi con đã ôn phần bị vắng, không phải ngày đầu tiên đi học lại. Phần lớn giáo viên đồng ý sắp xếp nếu gia đình đã báo trước từ khi xin phép. Đây là lý do việc trao đổi sớm quan trọng hơn việc xin phép đúng thủ tục.
Một điều nhiều phụ huynh không để ý: sau chuyến đi, con thường có động lực học tiếng Anh cao hơn nhưng lại có cảm giác các môn khác "xa" hơn. Đó là phản ứng tự nhiên. Giúp con thấy chuyến đi và việc học ở nhà không đối lập, chẳng hạn bằng cách cho con dùng trải nghiệm ở trại làm bài thuyết trình hay bài viết ở trường, giúp chuyển tiếp nhẹ nhàng hơn.
Con là người chịu trách nhiệm chính với bài vở
Cách chuẩn bị hiệu quả nhất là để con tự đứng ra lo phần bài vở, phụ huynh chỉ hỗ trợ. Một học sinh cấp hai, cấp ba hoàn toàn có thể tự hỏi giáo viên phần bài sẽ vắng, tự nhờ bạn chụp vở, tự lên kế hoạch ba mươi phút mỗi ngày. Khi con tự làm những việc đó, con hiểu chuyến đi là một quyết định có cái giá của nó, và con là người trả cái giá đó bằng sự chủ động của mình.
Có thể thoả thuận với con trước: được đi, nhưng phải nộp đủ bài tập trước ngày bay, giữ nhịp hai môn trong lúc đi, và hoàn thành phần bù trong hai tuần sau khi về. Thoả thuận rõ ràng giúp tránh những buổi tối căng thẳng khi con về, và giúp con tập một kỹ năng mà sau này đi học xa sẽ cần đến: tự quản lý việc học của mình mà không ai nhắc.
Với học sinh tiểu học, phụ huynh vẫn phải làm phần lớn việc, nhưng nên cho con tham gia: cùng con chọn bài mang theo, cùng con viết lời cảm ơn giáo viên khi về. Những việc nhỏ đó gieo thói quen trách nhiệm sớm.
Dù con ở tuổi nào, nên nói rõ với con rằng việc đi giữa năm là một ngoại lệ gia đình cân nhắc kỹ, không phải chuyện có thể lặp lại mỗi học kỳ. Con hiểu điều đó thì sẽ trân trọng chuyến đi hơn và ít khi đòi nghỉ học cho những dịp khác.
Học sinh trường quốc tế, song ngữ: lịch khác, cách xin cũng khác
Với trường quốc tế hoặc trường dạy chương trình nước ngoài, quy định chuyên cần do trường đặt theo chương trình họ dạy, có thể chặt hơn hoặc linh hoạt hơn trường công lập. Một số trường yêu cầu tỉ lệ chuyên cần tối thiểu tính theo phần trăm số ngày học, một số trường có mẫu đơn nghỉ dài ngày riêng và cần ban giám hiệu duyệt.
Điểm thuận lợi là lịch của những trường này thường có kỳ nghỉ quanh Giáng sinh và kỳ nghỉ ngắn giữa học kỳ, trùng với nhiều đợt trại ở nước ngoài. Gia đình có con học ở đây ít khi phải xin nghỉ dài, chỉ cần chọn đợt trại khớp với kỳ nghỉ. Nếu vẫn phải xin nghỉ thêm vài ngày, nên hỏi trường về tác động tới các bài đánh giá liên tục, vì nhiều chương trình quốc tế chấm điểm qua dự án và bài nộp trong suốt kỳ, không chỉ qua bài kiểm tra.
Khi nào không nên đi giữa năm
Có những thời điểm gần như chắc chắn không nên cho con nghỉ dài: tuần kiểm tra giữa kỳ, cuối kỳ, giai đoạn ôn thi cuối cấp, hoặc khi con đang có dấu hiệu đuối ở một môn quan trọng. Một chuyến đi lúc đó không chỉ làm con hụt bài mà còn tạo áp lực khi về, làm mất phần vui của chuyến đi.
Cũng không nên đi giữa năm nếu con đã nghỉ nhiều vì ốm trong học kỳ đó, vì số buổi nghỉ dồn lại có thể chạm mốc quy định. Trong trường hợp này, ưu tiên kỳ nghỉ hè hoặc kỳ nghỉ Tết.
Ngược lại, giai đoạn ngay sau kiểm tra cuối kỳ một, đầu học kỳ hai, khi chương trình chưa vào phần nặng, thường là thời điểm ít gây xáo trộn nhất. Với nhiều gia đình, ghép khoảng này với kỳ nghỉ Tết cho ra một chuyến đi hai tuần mà con chỉ vắng vài ngày học.
Câu hỏi thường gặp
Học sinh nghỉ quá bao nhiêu buổi thì không được lên lớp?
Với trung học cơ sở và trung học phổ thông, quy định đánh giá học sinh hiện hành theo Thông tư 22/2021/TT-BGDĐT đặt điều kiện lên lớp có việc không nghỉ quá bốn mươi lăm buổi trong một năm học, tính cả có phép và không phép. Cách đếm buổi phụ thuộc lịch của trường; nên hỏi trực tiếp nhà trường.
Nghỉ học để đi khoá học ở nước ngoài có được coi là nghỉ có phép không?
Nếu phụ huynh làm đơn xin phép đúng quy định của trường và được chấp nhận, đó là nghỉ có phép. Tuy vậy nghỉ có phép vẫn được tính vào tổng số buổi nghỉ trong năm. Có phép chỉ khác không phép ở cách đánh giá rèn luyện và thái độ, không làm buổi nghỉ biến mất.
Trường có quyền từ chối cho con nghỉ để đi nước ngoài không?
Trường có quyền đặt quy định về chuyên cần và có thể khuyên không nên nghỉ vào thời điểm có kiểm tra quan trọng. Thực tế phần lớn trường chấp nhận đơn hợp lý được gửi sớm. Nếu trường không đồng ý, nên hỏi lý do cụ thể và cân nhắc đổi lịch thay vì tự cho con nghỉ.
Con đi hai tuần thì có cần học bài ở nhà trong lúc ở trại không?
Nên giữ nhịp cho hai ba môn tích luỹ như Toán, khoảng ba mươi phút mỗi ngày, bằng bài in sẵn. Không cần học đủ chương trình vì lịch trại đã dày. Phần còn lại học bù khi về, với sự hỗ trợ của giáo viên và vở ghi của bạn cùng lớp.
Đi giữa năm hay đi hè thì tốt hơn cho việc học?
Đi hè không ảnh hưởng chuyên cần và không phải học bù, nên nhẹ nhàng hơn. Đi giữa năm phù hợp khi đợt trại mong muốn chỉ có vào mùa đó, hoặc khi ghép được với kỳ nghỉ Tết để giảm số ngày vắng. Quyết định nên dựa vào sức học của con và lịch kiểm tra.