Bơi lội ở trại hè quốc tế an toàn khi có bốn lớp bảo vệ cùng lúc: con được kiểm tra khả năng bơi và xếp khu bơi theo đúng trình độ, luôn có người cứu hộ có chứng chỉ quan sát mặt nước, các con bơi theo cặp và được điểm danh ra vào, và mọi chuyến xuống biển, sông, hồ đều có quy tắc riêng chặt hơn hồ bơi. Thiếu một lớp, rủi ro tăng lên rõ.
Đuối nước là một trong những rủi ro nghiêm trọng nhất với trẻ em và thanh thiếu niên; Tổ chức Y tế Thế giới xếp đuối nước vào nhóm nguyên nhân tử vong hàng đầu ở lứa tuổi này. Đuối nước cũng thường diễn ra lặng lẽ, không vùng vẫy kêu cứu như trong phim. Vì vậy, khi chọn trại, bơi lội là phần đáng hỏi kỹ nhất trong cả mảng an toàn, kể cả khi con đã biết bơi.
Vì sao trẻ biết bơi vẫn cần được bảo vệ
Biết bơi ở bể quen, nơi chân chạm đáy, khác với bơi ở bể sâu lạ, ở biển có sóng, hay khi đang mệt sau một ngày dài. Nhiều trẻ được cha mẹ kể là biết bơi nhưng thực ra chỉ bơi được vài mét, hoặc chưa từng bơi khi không có ai đứng cạnh. Ở trại, con ở cùng bạn bè, có xu hướng thử sức, nhảy từ thành bể, bơi ra chỗ sâu để theo bạn.
Trạng thái cơ thể cũng ảnh hưởng. Con vừa ốm dậy, thiếu ngủ, vừa ăn no hay đang mất nước vì nắng sẽ yếu hơn bình thường. Ở vùng nhiệt đới, hồ bơi là nơi các con muốn tới nhất vào buổi chiều nóng, đúng lúc nhiều con đang mệt.
Thêm một yếu tố nữa là ngôn ngữ. Người cứu hộ nói tiếng Anh hoặc tiếng địa phương, ra hiệu lệnh bằng còi và cử chỉ. Con mới tới tuần đầu chưa quen các hiệu lệnh ấy. Một số trại dành buổi đầu ở hồ bơi để giải thích luật và tập phản ứng với tiếng còi; đó là dấu hiệu tốt.
Không có gì trong số này là lý do để cấm con bơi. Bơi là một trong những phần vui nhất của trại hè. Đó là lý do để trại tổ chức bơi có hệ thống, và để cha mẹ biết hỏi đúng chỗ. Khi các lớp bảo vệ được dựng đủ, hồ bơi trở thành nơi con vui nhất, kết bạn nhanh nhất và tự tin lên thấy rõ sau vài tuần.
Bài kiểm tra bơi ở trại: nội dung và ý nghĩa
Nhiều trại quốc tế yêu cầu bài kiểm tra bơi trong một hai ngày đầu, trước khi cho con xuống khu nước sâu. Nội dung thường gồm bơi liên tục một quãng không bám thành bể, nổi hoặc đạp nước tại chỗ một khoảng thời gian, và vào ra khỏi bể an toàn. Kết quả dùng để xếp con vào nhóm: chỉ ở khu nông, được xuống khu sâu, hoặc được tham gia hoạt động dưới nước ngoài trại.
Một số trại đánh dấu nhóm bằng vòng tay màu hoặc mũ bơi màu, để người cứu hộ nhìn từ xa là biết con nào được ở khu nào. Cách làm này đơn giản và hiệu quả, nhất là khi hồ đông.
Cha mẹ nên nói thật với con và với trại về khả năng bơi. Con bơi yếu không có gì đáng xấu hổ; ghi đúng trình độ trong hồ sơ để trại xếp nhóm hợp lý. Một số trại có lớp dạy bơi cho trẻ chưa biết bơi; đó có thể là phần đáng giá của mùa trại.
Nếu trại không có bài kiểm tra bơi nào mà để mọi con xuống hồ như nhau, đó là câu đáng hỏi lại. Đặc biệt với các chuyến đi biển hay hoạt động chèo thuyền, trại cần biết con nào bơi được, con nào không, trước khi lên xe.
Bốn lớp bảo vệ ở hồ bơi của trại
Người cứu hộ chuyên trách. Người có chứng chỉ cứu hộ, ngồi ở vị trí quan sát được toàn bộ mặt nước và không kiêm việc khác như trông đồ hay chơi cùng học sinh. Hồ lớn hoặc đông cần nhiều hơn một người. Giáo viên đứng trên bờ trông là có ích, nhưng không thay được người cứu hộ.
Giờ mở hồ và khu vực rõ ràng. Hồ chỉ mở khi có cứu hộ trực, ngoài giờ thì khoá hoặc có rào. Khu nông và khu sâu được ngăn bằng dây phao. Luật không chạy trên thành bể, không nhảy đầu xuống chỗ nông, không xô đẩy được nhắc lại thường xuyên.
Bơi theo cặp và điểm danh. Mỗi con có một bạn bơi cùng. Khi người cứu hộ thổi còi, từng cặp giơ tay nắm nhau lên, ai thiếu cặp là thấy ngay. Danh sách ra vào hồ giúp không con nào ở lại hồ một mình khi cả nhóm đã về.
Thiết bị và kế hoạch cấp cứu. Phao cứu sinh, sào cứu hộ, túi sơ cứu ở vị trí dễ lấy; nhân viên được tập huấn hồi sức tim phổi; ai gọi cấp cứu và đường xe vào hồ đã được tính trước.
Đi biển, sông, hồ trong chuyến cuối tuần
Mặt nước tự nhiên khó lường hơn hồ bơi nhiều. Biển có sóng, thuỷ triều và dòng rút xa bờ, một dòng chảy mạnh hẹp kéo người ra xa bờ dù mặt nước trông yên. Sông có dòng chảy ngầm, đáy không đều. Hồ có thể sâu đột ngột và nước lạnh. Vì vậy, quy tắc cho chuyến đi biển phải chặt hơn hồ bơi.
Trại cẩn thận chỉ cho con xuống nước ở bãi có cứu hộ và trong khu vực được đánh dấu, giới hạn độ sâu ngang ngực hoặc ngang hông với trẻ nhỏ, đếm số lượng thường xuyên, và cho lên bờ ngay khi có giông, sóng lớn hay cứu hộ bãi biển cắm cờ cấm bơi. Hoạt động trên thuyền, chèo kayak, lặn ống thở đều cần áo phao vừa cỡ, mặc đúng cách, kể cả với con bơi giỏi.
Dặn con một điều về dòng rút xa bờ: nếu bị cuốn ra xa, đừng cố bơi thẳng ngược vào bờ đến kiệt sức. Giữ bình tĩnh, nổi, giơ tay ra hiệu kêu cứu, và bơi song song với bờ để thoát khỏi dòng chảy rồi mới bơi vào. Nhiều hướng dẫn an toàn bãi biển trên thế giới dạy đúng cách này.
Một quy tắc nữa nên dặn: không bao giờ xuống nước khi không có người lớn của trại cho phép, kể cả khi khách sạn hay khu nghỉ có bể bơi ngay cạnh phòng. Nhiều sự cố xảy ra vào buổi tối, khi vài bạn rủ nhau đi bơi lén ngoài giờ.
Chuẩn bị cho con trước chuyến đi
Phần trại lo là hệ thống; phần gia đình lo là kỹ năng và hiểu biết của con. Vài việc nên làm trong những tuần trước khi bay:
- Cho con bơi thử ở bể sâu, không bám thành, có người lớn giám sát, để biết thật con bơi được bao xa và nổi được bao lâu.
- Tập cho con nổi ngửa và đạp nước tại chỗ; đây là kỹ năng cứu mình quan trọng nhất khi mệt.
- Dạy con nhận ra bạn đang gặp nạn: đuối nước thường im lặng, đầu ngửa ra sau, miệng ngang mặt nước, không gọi được.
- Dặn con khi thấy bạn gặp nạn thì gọi người lớn và ném vật nổi, không tự nhảy xuống cứu nếu không được huấn luyện.
- Ghi đúng trình độ bơi, tiền sử động kinh, hen, tim mạch hay bệnh khác trong hồ sơ sức khoẻ gửi trại.
- Chuẩn bị đồ bơi theo quy định trang phục của trại, kính bơi, mũ, kem chống nắng chống nước.
Nếu có điều kiện, một khoá ngắn về an toàn dưới nước cho trẻ ở bể bơi gần nhà trong mùa xuân là khoản chuẩn bị đáng làm. Nó không chỉ dạy kỹ năng mà còn cho con thói quen nghe lời người cứu hộ, thứ con sẽ cần ngay buổi chiều đầu tiên ở trại.
Khi có sự cố dưới nước: trại làm gì và cha mẹ được báo ra sao
Phần lớn sự cố ở hồ bơi trại là chuyện nhỏ: con uống phải nước và hoảng, chuột rút, trượt chân trên thành bể, va đầu vào bạn. Người cứu hộ đưa con lên bờ, cho nghỉ, nhân viên y tế kiểm tra. Những chuyện này thường được ghi vào sổ và trưởng đoàn có thể kể lại trong tin tổng hợp.
Với sự cố nghiêm trọng hơn, con được kéo lên khi đã chìm, có lúc mất ý thức dù ngắn, hoặc ho kéo dài, khó thở sau khi sặc nước, quy trình phải là sơ cứu tại chỗ, gọi cấp cứu và đưa con đi khám ngay, kể cả khi con có vẻ đã tỉnh táo trở lại. Một số biến chứng sau sặc nước có thể xuất hiện muộn hơn, nên bác sĩ thường muốn theo dõi thêm.
Cha mẹ nên được báo trong ngày với mọi sự cố cần nhân viên y tế can thiệp ngoài việc nghỉ ngơi, và báo ngay với mọi trường hợp phải đi viện. Báo cáo tốt nêu rõ chuyện gì xảy ra, ở đâu, ai đang giám sát lúc đó, con được xử lý thế nào, và trại sẽ thay đổi gì để tránh lặp lại. Nếu báo cáo chỉ có một câu chung chung, cha mẹ có quyền hỏi thêm.
Sau một lần sợ hãi dưới nước, có trẻ không muốn xuống hồ nữa. Đừng ép con quay lại ngay cho bằng bạn. Trò chuyện với con, để con ngồi bên hồ vài buổi, rồi xuống khu nông cùng một người lớn con tin. Nỗi sợ được xử lý nhẹ nhàng thường qua đi trong mùa trại.
Câu cha mẹ nên hỏi trại về hoạt động dưới nước
Những câu này nên được hỏi trước khi đăng ký, và câu trả lời nên có bằng văn bản trong tài liệu chương trình:
- Trại có bài kiểm tra bơi không, nội dung gồm gì, con chưa qua thì được tham gia hoạt động nào.
- Hồ bơi có cứu hộ có chứng chỉ trực trong suốt giờ mở không, mỗi ca bao nhiêu người.
- Ngoài giờ, hồ có được khoá hoặc rào không.
- Các chuyến đi biển, sông, hồ đi đâu, có cứu hộ tại bãi không, học sinh có mặc áo phao khi đi thuyền không.
- Nhân viên đi theo đoàn có được tập huấn sơ cứu và hồi sức tim phổi không.
- Cha mẹ có được chọn không cho con tham gia hoạt động dưới nước nào đó không.
Nếu con có vấn đề sức khoẻ ảnh hưởng tới việc bơi, cha mẹ có quyền đề nghị con chỉ tham gia ở khu nông hoặc không tham gia một số hoạt động. Một trại tốt sẽ sắp xếp hoạt động thay thế để con không thấy bị bỏ ra ngoài, như làm trợ lý cho giáo viên thể thao hoặc tham gia trò chơi trên bờ.
Câu hỏi thường gặp
Con chưa biết bơi có nên đi trại có hồ bơi không?
Vẫn nên đi nếu trại có bài kiểm tra bơi và xếp khu bơi theo trình độ. Nhiều trại có lớp dạy bơi cơ bản, đây là dịp tốt để con học. Cha mẹ cần ghi rõ con chưa biết bơi trong hồ sơ và xác nhận lại với trưởng đoàn trước mỗi chuyến đi biển.
Áo phao có cần thiết khi con đã bơi giỏi không?
Có, với mọi hoạt động trên thuyền, kayak hay ở vùng nước tự nhiên sâu. Bơi giỏi trong hồ bơi không bảo đảm an toàn khi bị lật thuyền, va chạm, chuột rút hay nước lạnh. Áo phao phải vừa cỡ, cài đủ khoá, và được người lớn kiểm tra trước khi xuống nước.
Trại có cho các con bơi buổi tối không?
Một số trại tổ chức bơi buổi tối có đèn chiếu sáng đầy đủ và cứu hộ trực, như một hoạt động đặc biệt. Điều cần tránh là bơi tối không có cứu hộ, hoặc các con tự đi bơi ngoài giờ. Nên hỏi trại hồ bơi được khoá thế nào khi đóng cửa.
Con bị động kinh hay hen thì có được bơi không?
Việc này cần ý kiến bác sĩ điều trị của con. Nhiều trẻ có bệnh nền vẫn bơi được với điều kiện giám sát chặt hơn, như luôn có người lớn ở gần hoặc chỉ bơi ở khu nông. Ghi rõ tình trạng trong hồ sơ để trại sắp xếp, đừng giấu vì sợ con bị loại.
Ai chịu trách nhiệm nếu có sự cố dưới nước?
Trách nhiệm cụ thể phụ thuộc vào hợp đồng giữa gia đình, đơn vị tổ chức và trại, cùng luật của nước sở tại. Vì vậy cần đọc kỹ điều khoản an toàn và bảo hiểm trước khi ký, và lưu lại các cam kết của trại về cứu hộ, giám sát bằng văn bản.
Con có nên tham gia lặn biển ở trại không?
Lặn có bình khí là môn cần đào tạo và chứng chỉ riêng, có giới hạn tuổi theo các tổ chức đào tạo lặn. Lặn ống thở ở vùng nước nông dễ hơn nhưng vẫn cần áo phao và hướng dẫn viên. Cha mẹ nên hỏi kỹ trước khi đồng ý cho con tham gia.