Mang đồ ăn Việt cho con đi trại ở nước ngoài thì chọn một ít món khô, đóng gói kín, còn nhãn và hạn dùng như bánh quy, hoa quả sấy, rong biển, kẹo, gói gia vị nhỏ; tránh thịt và sản phẩm từ thịt, trứng, sữa tươi, trái cây tươi, đồ tự làm không nhãn vì đây là nhóm hay bị cấm hoặc phải khai báo ở hải quan. Lượng chỉ nên đủ để con có chút vị quen trong những ngày đầu và để chia cho bạn cùng phòng, không phải để thay bữa ăn của trại.
Phụ huynh Việt thường lo con đói, con không quen món nước ngoài, nên muốn gói thật nhiều. Nhưng phần lớn trại có ba bữa chính và bữa phụ, và nội quy nhiều ký túc xá hạn chế đồ ăn trong phòng. Một va li đầy đồ ăn vừa tốn chỗ, vừa có thể bị giữ lại ở cửa khẩu, vừa khiến con gặp rắc rối với quản sinh.
Vì sao không nên mang nhiều đồ ăn
Lý do thứ nhất là trại đã lo bữa ăn. Các trại nội trú quốc tế thường có thực đơn xoay vòng, có món cơm và rau, có lựa chọn cho học sinh châu Á. Tuần đầu con có thể chưa quen, nhưng phần lớn trẻ thích nghi sau vài ngày. Mang quá nhiều đồ ăn từ nhà đôi khi làm con chậm thích nghi, vì con có lý do để bỏ bữa ở nhà ăn và ăn mì gói trong phòng.
Lý do thứ hai là nội quy. Nhiều ký túc xá không cho cất đồ ăn mở trong phòng vì kiến, gián, chuột, mùi, và vì có bạn cùng phòng dị ứng. Một số nơi chỉ cho đồ ăn đóng gói kín, hoặc yêu cầu để ở tủ chung. Ấm đun nước, bếp điện để nấu mì thường bị cấm.
Lý do thứ ba là cửa khẩu. Mỗi nước có quy định kiểm dịch riêng nhằm ngăn bệnh động thực vật. Có nước kiểm rất nghiêm và phạt nặng nếu không khai báo; có nước đơn giản hơn. Đồ ăn bị giữ lại không chỉ mất đồ mà còn làm con và trưởng đoàn mất thời gian ở sân bay, đôi khi khiến cả đoàn phải chờ.
Món khô thường hợp và món nên để ở nhà
Bảng dưới là khung chung để phụ huynh chọn. Quy định cụ thể của nước đến luôn là chuẩn cuối cùng; nước có kiểm dịch nghiêm có thể yêu cầu khai báo cả những món ở cột bên trái.
| Nhóm | Thường hợp mang (đóng gói kín, còn nhãn) | Nên để ở nhà hoặc phải kiểm kỹ |
|---|---|---|
| Bánh, kẹo | Bánh quy, bánh gạo, kẹo cứng, kẹo dẻo đóng gói nhà máy | Bánh tự làm, bánh có nhân thịt, bánh có trứng muối |
| Trái cây | Hoa quả sấy khô, mứt đóng gói | Trái cây tươi, hạt giống, trái cây còn hạt tươi |
| Thịt, cá | Rất hạn chế; kiểm kỹ quy định | Ruốc, khô bò, lạp xưởng, chả, xúc xích, cá khô tự làm |
| Sữa, trứng | Sữa bột đóng hộp nguyên niêm khi có lý do | Sữa tươi, trứng, bánh có kem tươi |
| Gia vị | Gói gia vị nhỏ đóng gói nhà máy | Nước mắm chai lớn, mắm, tương tự làm, đồ có mùi mạnh |
| Món "chữa nhớ nhà" | Một vài gói mì, cháo ăn liền nếu trại có nước nóng | Lượng lớn mì gói, đồ cần nấu bằng bếp trong phòng |
Ở một số nước như Úc và New Zealand, hành khách phải khai báo mọi thực phẩm trên tờ khai nhập cảnh, kể cả món được phép mang; không khai có thể bị phạt. Đơn vị tổ chức thường nhắc điều này ở buổi họp đoàn.
Thịt và sản phẩm từ thịt: nhóm dễ bị giữ nhất
Ruốc, khô bò, lạp xưởng, chà bông là món phụ huynh Việt hay gửi cho con đi xa vì để được lâu, con thích ăn. Nhưng đây cũng là nhóm bị nhiều nước hạn chế mạnh nhất, vì các bệnh trên gia súc như dịch tả lợn châu Phi có thể lây qua thịt chế biến. Thịt lợn và sản phẩm từ thịt lợn đặc biệt hay bị cấm từ những nước từng có dịch.
Ngay cả khi đóng gói nhà máy, có nhãn đầy đủ, những món này vẫn có thể bị tịch thu tuỳ nước. Trẻ con bị hỏi ở quầy hải quan về món ruốc trong va li là trải nghiệm không ai muốn con có vào ngày đầu xa nhà. Nếu thật sự muốn mang, hãy kiểm trang của cơ quan kiểm dịch hoặc hải quan nước đến và làm đúng thủ tục khai báo; nếu không chắc, để ở nhà.
Món mặn con thích có thể thay bằng gói rong biển, bánh gạo vị mặn, hoặc đơn giản là chờ những chuyến đi siêu thị cuối tuần cùng đoàn. Ở nhiều thành phố có cộng đồng người châu Á, siêu thị có bán mì, nước tương, món ăn nhẹ quen thuộc.
Đồ ăn trong phòng ký túc và bạn cùng phòng
Khi đến trại, hỏi quản sinh về quy định đồ ăn trong phòng trước khi lấy đồ ăn ra. Nhiều nơi cho phép đồ ăn đóng gói kín trong hộp có nắp, không cho đồ đã mở để qua đêm. Một hộp nhựa có nắp đậy chắc, loại gấp gọn được, giúp con cất đồ ăn đúng nội quy và không gây mùi trong phòng.
Bạn cùng phòng có thể dị ứng với lạc, hạt cây, hải sản, mè. Ở nhiều trại quốc tế, dị ứng hạt được quản lý rất chặt, có phòng hoặc khu vực cấm hẳn các món có hạt. Dạy con hỏi bạn trước khi mời, và đọc thành phần trên gói. Món có mùi mạnh như cá khô, mắm tôm, sầu riêng sấy có thể làm bạn cùng phòng khó chịu, nên để ở nhà.
Chia đồ ăn quê nhà cho bạn là một cách làm quen rất tự nhiên. Một gói bánh gạo, kẹo dừa, hoa quả sấy mở ra trong buổi tối sinh hoạt giúp con có câu chuyện giới thiệu về Việt Nam. Vì vậy, nếu mang đồ ăn, nên chọn gói nhỏ để chia, không chọn túi lớn.
Con kén ăn hoặc ăn theo chế độ riêng
Với trẻ kén ăn, gói một ít đồ ăn từ nhà thường không giải quyết được gì sau tuần đầu. Việc có ích hơn là báo trước cho trại qua phiếu đăng ký: con không ăn được món gì, có ăn cay không, ăn chay hay không ăn thịt nào. Nhiều trại chuẩn bị được lựa chọn thay thế nếu biết sớm. Tập cho con nếm thử vài món nước ngoài ở nhà trong vài tháng trước chuyến đi cũng giúp con bớt sốc.
Trẻ có chế độ ăn theo chỉ định y tế, như dị ứng thực phẩm nặng hay bệnh cần kiêng, phải được trao đổi với trại bằng văn bản và giấy bác sĩ, không trông vào túi đồ ăn mang theo. Trường hợp này, đồ ăn mang từ nhà chỉ là dự phòng cho chuyến bay và vài bữa đầu, kèm nhãn ghi rõ thành phần.
Với trẻ ăn chay vì lý do gia đình, nên báo rõ mức độ: không ăn thịt, hay không ăn cả trứng, sữa, nước mắm. Trại nhiều quốc tịch thường quen với nhiều chế độ ăn khác nhau, miễn là được báo rõ ràng bằng tiếng Anh.
Đồ ăn cho chuyến bay và những giờ đầu
Phần đồ ăn thật sự hữu ích nhất thường không phải đồ ăn để ở trại, mà là đồ ăn cho hành trình. Chuyến bay có bữa ăn, nhưng giờ ăn không theo giờ của con, món ăn lạ, và thời gian chờ ở sân bay có khi dài. Một túi nhỏ trong túi xách tay với bánh quy, hoa quả sấy, vài viên kẹo giúp con không đói giữa chừng và đỡ mệt khi chuyến bay trễ.
Nước uống mua sau cửa an ninh hoặc mang bình rỗng rồi xin nước trên máy bay. Đồ ăn trong túi xách tay cũng phải theo quy định chất lỏng, nên tránh sữa chua, nước ép, đồ có nước sốt. Hết chặng bay, đồ ăn chưa dùng là trái cây hay bánh có nhân cần bỏ trước khi qua cửa kiểm dịch của nước đến nếu nước đó không cho mang.
Ngày đầu ở trại thường có nhiều việc: nhận phòng, họp nội quy, làm quen. Bữa tối đầu tiên có thể không đúng giờ con quen. Một hai gói bánh còn lại trong ba lô giúp con qua buổi tối đầu yên ổn, trước khi bắt nhịp với lịch ăn của nhà ăn.
Thay vì mang nhiều, chuẩn bị cho con đi siêu thị
Hầu hết trại có lịch đưa học sinh đi siêu thị hoặc trung tâm thương mại vào cuối tuần. Đó là lúc con tự mua đồ ăn vặt, nước uống, vài món quen. Trải nghiệm tự chọn đồ, tự tính tiền bằng tiền nước khác là một phần giá trị của chuyến đi mà túi đồ ăn từ nhà không thay được.
Trước chuyến đi, cho con vài nhiệm vụ nhỏ ở siêu thị Việt Nam: đọc nhãn thành phần, so hạn dùng, tính tổng tiền một giỏ hàng nhỏ. Ở nước ngoài, con làm lại đúng những việc đó bằng tiếng Anh. Trẻ dị ứng thực phẩm càng cần tập đọc nhãn, vì nhãn ở nước ngoài ghi chất gây dị ứng theo cách khác.
Nếu con hỏi mua món gì quen, nhiều thành phố có trại quốc tế cũng có cửa hàng châu Á bán mì, nước tương, bánh gạo. Hỏi trưởng đoàn hoặc quản sinh, con thường tìm được chỗ sau một hai tuần, và câu chuyện "tìm được gói mì Việt Nam ở siêu thị nước ngoài" thường là câu con kể đầu tiên khi về.
Đóng gói đồ ăn cho đúng cách
Nếu đã quyết định mang một ít đồ ăn, vài bước dưới đây giúp qua cửa khẩu và nội quy suôn sẻ.
- Chọn đồ đóng gói nhà máy, còn nguyên niêm, còn nhãn ghi thành phần và hạn dùng; không chiết ra hộp không nhãn.
- Gom tất cả vào một túi riêng trong va li, đặt ở lớp trên cùng để dễ lấy ra khi nhân viên hải quan yêu cầu kiểm tra.
- Lập danh sách đồ ăn mang theo, dùng để điền tờ khai nhập cảnh nếu nước đến yêu cầu khai báo thực phẩm.
- Giữ lượng vừa phải: vài gói cho tuần đầu và để chia bạn, không mang theo cả thùng.
- Không mang đồ ăn trong túi xách tay nếu là dạng lỏng, sệt quá dung tích cho phép ở cửa an ninh.
Nếu không chắc một món có được mang hay không, cứ khai báo. Ở các nước kiểm dịch nghiêm, khai báo rồi bị giữ lại món đó thường không bị phạt; không khai mà bị phát hiện mới là chuyện rắc rối.
Đội tư vấn của Du Học Ngắn Hạn thường nhắc quy định thực phẩm của nước đến và nội quy đồ ăn của trại trong buổi họp đoàn; gia đình có con ăn theo chế độ riêng nên báo ngay khi đăng ký để trại chuẩn bị.
Câu hỏi thường gặp
Có nên gửi đồ ăn qua bưu điện cho con giữa chuyến không?
Thường không nên. Bưu kiện quốc tế có thực phẩm dễ bị giữ ở hải quan, mất nhiều ngày, và có thể phát sinh thuế, phí. Một số trại không nhận bưu kiện cho học sinh. Nếu con thiếu món gì, trưởng đoàn có thể đưa con đi siêu thị địa phương.
Con mang mì gói thì nấu bằng gì?
Nhiều ký túc xá cấm ấm siêu tốc và bếp điện trong phòng. Một số trại có nước nóng ở khu sinh hoạt chung hoặc nhà ăn. Hỏi trại trước khi mang mì; nếu không có nước nóng, mì gói chỉ thêm chỗ trong va li mà không dùng được.
Mang sữa bột cho con nhỏ có được không?
Sữa bột đóng hộp nguyên niêm thường được mang ở nhiều nước, nhưng một số nước kiểm dịch nghiêm yêu cầu khai báo. Với trẻ đã đủ tuổi đi trại một mình, sữa bột hiếm khi cần thiết vì trại có sữa và bữa phụ. Nếu con cần vì lý do sức khoẻ, mang kèm giấy bác sĩ.
Đồ ăn mang theo có cần dịch nhãn sang tiếng Anh không?
Không bắt buộc, nhưng hữu ích khi con có dị ứng hoặc khi nhân viên hải quan hỏi. Một danh sách ngắn bằng tiếng Anh ghi tên món và thành phần chính giúp trả lời nhanh. Với món có thành phần dễ gây dị ứng, ghi rõ để con và bạn cùng phòng biết.
Trẻ không ăn được đồ ăn ở trại tuần đầu thì sao?
Tuần đầu ăn ít là chuyện thường gặp do lạ món, mệt, nhớ nhà. Quản sinh và nhà ăn quen với chuyện này. Nếu sau vài ngày con vẫn bỏ bữa nhiều, sụt cân, mệt, trưởng đoàn nên trao đổi với trại để điều chỉnh. Cha mẹ hỏi han nhẹ nhàng, không gây thêm áp lực.
Có nên mang quà là đặc sản Việt cho giáo viên và bạn bè không?
Quà nhỏ đóng gói kín như kẹo dừa, bánh, trà là cách giới thiệu Việt Nam dễ thương. Tránh món có thịt, món có mùi mạnh, và món dễ vỡ. Kiểm quy định thực phẩm của nước đến, và nhớ khai báo nếu nước đó yêu cầu khai mọi thực phẩm.