Trại hè thể thao quốc tế là chương trình một đến bốn tuần ở nước ngoài, nơi phần lớn ngày của con dành cho tập luyện một môn có giáo án, dưới sự hướng dẫn của huấn luyện viên chuyên môn, thường hai buổi mỗi ngày, xen giữa là nghỉ, ăn, phục hồi và sinh hoạt chung. Môn hay gặp nhất là bóng đá, bơi, quần vợt, bóng rổ, golf, cưỡi ngựa và các môn dưới nước như lướt ván, chèo thuyền.
Loại trại này hợp với trẻ đã chơi đều đặn một môn và muốn tập bài bản hơn, hoặc muốn thử cường độ tập của một nền thể thao khác. Trẻ chưa chơi môn nào vẫn có trại "đa môn" dành cho người mới. Phần dưới nói về cách trại thể thao chia nhóm, một ngày tập thật sự ra sao, cường độ bao nhiêu là vừa với tuổi, chuyện chấn thương, và những câu nên hỏi trước khi chọn.
Trại một môn, trại đa môn và trại tiếng kèm thể thao
Ba kiểu này hay bị gọi chung là "trại thể thao" nhưng khác nhau nhiều về cường độ và người dạy.
| Kiểu trại | Thời gian tập mỗi ngày | Người dạy | Hợp với |
|---|---|---|---|
| Trại một môn (academy) | Hai buổi, tổng nhiều giờ, có buổi lý thuyết, xem lại video | Huấn luyện viên có chứng chỉ của liên đoàn môn đó | Trẻ đã chơi ít nhất một hai năm, muốn nâng kỹ thuật |
| Trại đa môn | Một đến hai buổi, mỗi ngày đổi môn | Huấn luyện viên và nhân viên hoạt động | Trẻ nhỏ, trẻ chưa chọn được môn, lần đầu đi trại |
| Trại tiếng kèm thể thao | Sáng học tiếng, chiều một buổi tập | Giáo viên tiếng buổi sáng, huấn luyện viên buổi chiều | Mục tiêu chính là tiếng, thể thao để giữ sức và kết bạn |
Nếu con đã tập ở câu lạc bộ trong nước và kỳ vọng tiến bộ kỹ thuật, trại tiếng kèm thể thao gần như chắc chắn không đủ; cần trại một môn. Ngược lại, đưa một em mới chơi vào trại một môn cường độ cao dễ khiến con kiệt sức và mất hứng.
Một ngày ở trại thể thao trông như thế nào
Ngày ở trại một môn thường bắt đầu sớm để tránh nắng: khởi động, buổi tập kỹ thuật buổi sáng chia theo nhóm trình độ, có bài tập lặp lại một động tác cho đến khi đúng. Trước trưa là phần nghỉ và ăn. Đầu giờ chiều, khi trời nóng nhất, nhiều trại xếp lý thuyết trong phòng: xem lại video buổi tập, học luật, chiến thuật, dinh dưỡng cơ bản. Buổi tập thứ hai thường nghiêng về tình huống và đấu tập. Tối là sinh hoạt chung với cả trại.
Trại tốt có ngày nghỉ hoặc ngày tập nhẹ trong tuần, thường gắn với chuyến tham quan cuối tuần. Cơ thể trẻ cần thời gian hồi phục; một lịch tuần không có ngày nhẹ nào là dấu hiệu nên hỏi lại. Nhiều trại cũng có buổi giãn cơ, bơi thả lỏng hay yoga cuối ngày.
Ở các nước nóng ẩm, như Philippines hay vùng Đông Nam Á nói chung, giờ tập ngoài trời thường dồn về sáng sớm và chiều muộn, giữa trưa là hoạt động trong nhà. Ở nước ôn đới mùa hè, ngày dài hơn và trại có thể tập muộn đến tối. Điều này ảnh hưởng đến giờ ngủ và giờ gọi điện về nhà của con.
Cường độ tập bao nhiêu là vừa với tuổi
Tổng thời gian vận động có tổ chức mỗi ngày. Trại cho trẻ 8–11 tuổi thường giữ phần tập kỹ thuật ngắn và chia nhỏ, xen trò chơi. Trại cho tuổi 14–17 có thể dài hơn nhiều. Không có con số chung cho mọi môn; điều cần nhìn là trại có tăng dần cường độ trong tuần đầu hay đẩy ngay từ ngày một.
Một môn duy nhất suốt nhiều tuần. Các tổ chức y học thể thao nhi khoa nhiều nước khuyến cáo trẻ chưa đến tuổi dậy thì không nên chuyên một môn quá sớm và quá nhiều, vì nguy cơ chấn thương do lặp lại động tác. Một trại hè vài tuần không phải vấn đề, nhưng nếu con đã tập một môn quanh năm, nên hỏi bác sĩ hoặc huấn luyện viên ở nhà trước khi đăng ký trại cường độ cao.
Nhiệt độ và nước uống. Trại cần có lịch uống nước bắt buộc, bóng râm, và quy định dừng tập khi nắng nóng vượt ngưỡng an toàn. Hỏi trại theo dõi thời tiết thế nào và ai có quyền cho dừng buổi tập.
Giấc ngủ. Trẻ tập hai buổi mỗi ngày cần ngủ đủ. Phòng ở chung nhiều em, giờ tắt đèn muộn vì sinh hoạt tối, lệch múi giờ ở tuần đầu, cả ba có thể khiến con thiếu ngủ và dễ chấn thương hơn.
Chấn thương, chấn động não và quy trình của trại
Chấn thương nhẹ như bong gân, trầy xước, căng cơ là chuyện thường ở trại thể thao. Điều phụ huynh cần biết là trại xử lý thế nào: có nhân viên y tế hoặc người có chứng chỉ sơ cứu ở sân không, có túi chườm lạnh và bộ sơ cứu tại chỗ không, bệnh viện hoặc phòng khám gần nhất cách bao xa, và ai đưa con đi nếu cần.
Với các môn có va chạm như bóng đá, bóng rổ, bóng bầu dục, câu hỏi quan trọng nhất là quy trình chấn động não. Hướng dẫn thể thao phong trào ở nhiều nước đi theo tinh thần "nghi ngờ thì cho nghỉ": em nào có dấu hiệu sau một va chạm vào đầu phải rời sân, không quay lại trong ngày và chỉ tập lại khi có đánh giá phù hợp. Một trại nghiêm túc sẽ có văn bản quy trình này và báo gia đình ngay khi có sự cố.
Phụ huynh cũng nên khai đầy đủ tiền sử: chấn thương cũ, hen suyễn khi gắng sức, dị ứng, thuốc đang dùng. Trại không biết thì không chuẩn bị được. Những gì liên quan đến sức khoẻ cụ thể của con nên hỏi bác sĩ của con trước chuyến đi; bài viết này không thay lời khuyên y khoa.
Môn dưới nước: những điều phải hỏi riêng
Bơi, lướt ván, chèo thuyền kayak hay lặn ống thở là những môn hấp dẫn nhất vào mùa hè và cũng là những môn cần kiểm kỹ nhất.
- Trại có bài kiểm tra bơi ngày đầu không, và kết quả bài đó quyết định con được tham gia hoạt động nào.
- Có người cứu hộ chuyên trách ở bể hay ở bãi biển, tách biệt với huấn luyện viên đang dạy, hay một người kiêm cả hai.
- Tỷ lệ người giám sát trên học sinh khi ở nước mở (biển, hồ, sông), thường phải chặt hơn ở bể.
- Áo phao có bắt buộc trong mọi hoạt động trên thuyền không, có đủ cỡ cho trẻ nhỏ không.
- Ai quyết định huỷ hoạt động khi sóng lớn, gió mạnh hay có sấm sét, và con làm gì thay vào đó.
- Với lặn có bình khí, độ tuổi tối thiểu và chứng chỉ do tổ chức nào cấp; nhiều chương trình chỉ cho trẻ nhỏ làm quen ở bể nông.
Nếu con chưa bơi được, hãy nói thật khi đăng ký. Nhiều trại có lớp bơi cho người mới và sẽ không cho con xuống nước sâu cho đến khi đạt bài kiểm tra. Đó là cách bảo vệ con, không phải con bị loại khỏi cuộc chơi.
Ăn uống và hồi phục khi tập hai buổi mỗi ngày
Trẻ tập hai buổi mỗi ngày tiêu hao năng lượng nhiều hơn hẳn ngày thường, và bữa ăn ở trại là nơi phụ huynh ít kiểm soát nhất. Trại thể thao làm tốt thường có bữa sáng đủ tinh bột và đạm, bữa phụ trước buổi tập chiều, trái cây và nước sẵn ở sân, bữa tối đủ để hồi phục. Trại cho trẻ tự chọn món ở quầy ăn cần có người lớn để ý những em chỉ ăn bánh mì hay đồ ngọt.
Trẻ Việt lần đầu ra nước ngoài hay ăn ít trong tuần đầu vì lạ khẩu vị, trong khi lịch tập không giảm. Đó là lúc dễ mệt, chuột rút, ốm vặt. Phụ huynh có thể giúp từ trước bằng cách cho con làm quen vài món phương Tây cơ bản ở nhà, dặn con ăn đủ dù không ngon miệng, và báo trại nếu con có món kiêng vì dị ứng hay lý do khác. Một số trại cho học sinh mang ít đồ ăn khô quen thuộc, một số cấm hẳn vì lý do vệ sinh và dị ứng của bạn cùng phòng; hỏi trước để khỏi bị thu ở cửa.
Hồi phục còn gồm giấc ngủ, giãn cơ và những buổi chiều nhẹ. Nếu con kể mỗi đêm ngủ rất muộn vì sinh hoạt phòng, đó là chuyện đáng báo trưởng đoàn hơn là chuyện món ăn.
Chọn trại thể thao: các bước gia đình nên đi
Thứ tự dưới đây giúp tránh chọn trại theo tên câu lạc bộ nổi tiếng hay hình ảnh sân bãi.
- Hỏi huấn luyện viên ở nhà về trình độ của con. Người đang dạy con mỗi tuần biết con cần gì: kỹ thuật cơ bản, thể lực hay kinh nghiệm thi đấu.
- Chọn kiểu trại theo mục tiêu đó. Trại một môn cho kỹ thuật, trại đa môn cho trải nghiệm, trại tiếng kèm thể thao cho tiếng.
- Hỏi cách chia nhóm. Trại có đánh giá đầu vào không, nhóm bao nhiêu em, một huấn luyện viên phụ trách mấy em trên sân.
- Đọc giáo án tuần. Phần nào là kỹ thuật, phần nào là đấu tập, có ngày nghỉ không, có buổi lý thuyết không.
- Hỏi về y tế và thời tiết. Ai sơ cứu, quy trình chấn động não, giờ tập theo nhiệt độ.
- Hỏi về phần còn lại của ngày. Con ở đâu, ăn gì, buổi tối sinh hoạt ra sao. Trại thể thao vẫn là trại nội trú; phần sống cũng quan trọng như phần tập.
Đừng ngại hỏi nhiều. Trại thể thao có chuyên môn thường trả lời các câu này nhanh và cụ thể, vì đó là những gì họ làm hằng ngày.
Điều con mang về sau một mùa trại thể thao
Một mùa trại không đủ để nhảy vọt về kỹ thuật, nhưng thường cho con vài điều khó có ở nhà: được sửa động tác bởi một người nhìn bằng con mắt khác, thấy bạn cùng tuổi ở nước khác tập nghiêm túc đến mức nào, quen với việc nghe chỉ dẫn và chơi đồng đội bằng tiếng Anh. Nhiều em về nhà tự giác tập hơn vì đã thấy một chuẩn mới.
Hãy hỏi con về những gì huấn luyện viên ở trại sửa cho con, và chia sẻ với huấn luyện viên ở nhà. Một số trại gửi nhận xét bằng văn bản hoặc video cuối khoá; đó là tài liệu quý cho cả năm tập tiếp theo. Tránh so con với bạn hay hỏi con "có được chọn vào đội nào không"; trại hè là để học và vui, không phải tuyển chọn.
Khi gia đình đã rõ con cần gì từ một mùa trại thể thao, đội tư vấn của Du Học Ngắn Hạn có thể gửi giáo án tuần, cách chia nhóm và quy trình y tế của các trại đang nhận đăng ký để gia đình đọc theo các câu hỏi ở trên, trước khi bàn tới lịch và thời lượng.
Câu hỏi thường gặp
Con chưa chơi môn nào có nên đi trại thể thao không?
Nên chọn trại đa môn hoặc trại tiếng kèm thể thao, nơi mỗi ngày con thử một môn khác ở mức nhập môn. Sau mùa trại, con có thể biết mình thích môn nào để tập tiếp ở nhà. Trại một môn cường độ cao dành cho trẻ đã có nền tảng.
Trại thể thao có nhận trẻ có bệnh hen không?
Nhiều trại nhận nếu bệnh được kiểm soát và trại được khai đầy đủ, kèm kế hoạch dùng thuốc do bác sĩ hướng dẫn. Gia đình nên hỏi bác sĩ của con trước, mang đủ thuốc và giấy tờ, và hỏi trại ai giữ thuốc dự phòng khi con ở sân.
Trại có cho con thi đấu thật không?
Phần lớn có đấu tập trong nhóm và giao hữu giữa các nhóm hoặc với trại khác vào cuối tuần. Ít trại hè đưa trẻ vào giải chính thức. Mục đích là áp dụng kỹ năng vào tình huống thật, không phải thành tích.
Con nên mang dụng cụ riêng hay dùng của trại?
Giày tập vừa chân, đã đi quen, gần như luôn nên mang của mình vì giày mới dễ gây phồng chân. Vợt, gậy, đồ bảo hộ cá nhân thì hỏi trại; nhiều trại cho mượn, nhưng trẻ đã quen dụng cụ riêng thường tập thoải mái hơn.
Nếu con bị chấn thương giữa trại thì sao?
Trại sơ cứu, đưa con đi khám nếu cần và báo gia đình theo quy trình đã thống nhất. Với chấn thương phải nghỉ tập, con thường vẫn ở lại trại và tham gia các hoạt động nhẹ. Bảo hiểm du lịch có quyền lợi y tế là điều kiện cần trước khi đi.
Trại thể thao có học tiếng Anh không?
Trại một môn thường không có lớp tiếng, nhưng toàn bộ chỉ dẫn và sinh hoạt bằng tiếng Anh, nên con vẫn dùng tiếng suốt ngày. Nếu gia đình muốn có cả giờ học tiếng chính thức, hãy chọn trại tiếng kèm thể thao hoặc hỏi trại có khối tiếng buổi sáng không.